Showing posts with label စံပြုအချက်အလက်များ. Show all posts
Showing posts with label စံပြုအချက်အလက်များ. Show all posts
Saturday, April 14, 2018
စံပြုအချက်အလက်များ android application
စံပြုအချက်အလက်များစာအုပ်ပါ အကြောင်းအရာများကို အပိုင်း(၂)ပိုင်းခွဲပြီး
android application နှစ်ခုပြုလုပ်ပေးထားပါသည်
ပထမပိုင်းတွင် ကူးစက်ရော၈ါများနှင့်မကူးစက်တတ်သောရော၈ါများ မပါ၀င်ပါ
ဒုတိယပိုင်းတွင်သာ ကူးစက်ရော၈ါများနှင့်မကူးစက်တတ်သောရော၈ါများကို သီးသန့်ရေးဆွဲပေးထားပါတယ်
အောက်ကလင့်များမှဒေါင်းနိုင်ပါတယ်
အပိုင်း(၁)
https://drive.google.com/open?id=14n8S1_Oe2lGjclMLroX2exuO92nrDCl9
အပိုင်း(၂)
https://drive.google.com/open?id=1usfE3OqHGmVG8ROF9d2YUe63DtPreKL2
အားလုံးအဆင်ပြေကြပါစေ
အဆင်မပြေပါက ကျွန်တော့်ထံ email ပို့ပြီး ဆက်သွယ်ပါ
android application နှစ်ခုပြုလုပ်ပေးထားပါသည်
ပထမပိုင်းတွင် ကူးစက်ရော၈ါများနှင့်မကူးစက်တတ်သောရော၈ါများ မပါ၀င်ပါ
ဒုတိယပိုင်းတွင်သာ ကူးစက်ရော၈ါများနှင့်မကူးစက်တတ်သောရော၈ါများကို သီးသန့်ရေးဆွဲပေးထားပါတယ်
အောက်ကလင့်များမှဒေါင်းနိုင်ပါတယ်
အပိုင်း(၁)
https://drive.google.com/open?id=14n8S1_Oe2lGjclMLroX2exuO92nrDCl9
အပိုင်း(၂)
https://drive.google.com/open?id=1usfE3OqHGmVG8ROF9d2YUe63DtPreKL2
အားလုံးအဆင်ပြေကြပါစေ
အဆင်မပြေပါက ကျွန်တော့်ထံ email ပို့ပြီး ဆက်သွယ်ပါ
Friday, April 13, 2018
အထွေထွေကျန်းမာရေးဗဟုသုတ(သွားရောဂါ၊အစာအဆိပ်သင့်ခြင်း၊ပြဒါးဆိပ်သင့်ခြင်း၊ခဲဆိပ်သင့်ခြင်း၊အာဆင်းနစ်အဆိပ်)
အထွေထွေ
၁၂.၁ သွားနှင့်ခံတွင်းကျန်းမာရေး
သွားနှင့်ခံတွင်းရောဂါများတွင် အဖြစ်များသောရောဂါများမှာ သွားပိုးစားရောဂါနှင့် သွားဖုံးရောဂါများဖြစ်ပါသည်။ သွားပိုးစားရောဂါ (သွားဆွေးမြေ့ခြင်းရောဂါ)နှင့် သွားဖုံးရောဂါများမှာ အခြေခံအားဖြင့် သွားနှင့်သွားဖုံးပတ်ပတ်လည်တွင်ရှိသော သွားချေးလွှာမှ ဘက်တီးရီးယား ပိုးများ၏ အဆိပ်များ ဝင်ရောက်ခိုအောင်းခြင်းမှ စတင်ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ရောဂါပိုးဝင်ရောက်၍ ဖြစ်ပွားမှုမှာ လူတစ်ယောက်၏ အလေ့အကျင့်၊ ခန္ဓာကိုယ်၏တုန့်ပြန်နိုင်သော ကိုယ်ခံအားပေါ်တွင်လည်း မူတည်ပါသည်။ ထိုအချက်များကြောင့်ပင် မကူးစက် နိုင်သောရောဂါများနှင့် သွားနှင့်ခံတွင်းရောဂါများမှာ ဆက်စပ်လျက်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည်။
၁၂.၁ သွားနှင့်ခံတွင်းကျန်းမာရေး
သွားနှင့်ခံတွင်းရောဂါများတွင် အဖြစ်များသောရောဂါများမှာ သွားပိုးစားရောဂါနှင့် သွားဖုံးရောဂါများဖြစ်ပါသည်။ သွားပိုးစားရောဂါ (သွားဆွေးမြေ့ခြင်းရောဂါ)နှင့် သွားဖုံးရောဂါများမှာ အခြေခံအားဖြင့် သွားနှင့်သွားဖုံးပတ်ပတ်လည်တွင်ရှိသော သွားချေးလွှာမှ ဘက်တီးရီးယား ပိုးများ၏ အဆိပ်များ ဝင်ရောက်ခိုအောင်းခြင်းမှ စတင်ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ရောဂါပိုးဝင်ရောက်၍ ဖြစ်ပွားမှုမှာ လူတစ်ယောက်၏ အလေ့အကျင့်၊ ခန္ဓာကိုယ်၏တုန့်ပြန်နိုင်သော ကိုယ်ခံအားပေါ်တွင်လည်း မူတည်ပါသည်။ ထိုအချက်များကြောင့်ပင် မကူးစက် နိုင်သောရောဂါများနှင့် သွားနှင့်ခံတွင်းရောဂါများမှာ ဆက်စပ်လျက်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည်။
အပူဒဏ်အန္တရာယ်ကာကွယ်ရေး
အပူဒဏ်အန္တရာယ်ကာကွယ်ရေး
နွေရာသီတွင် ရာသီဥတုပူပြင်းမှုကြောင့် ချွေးထွက်လွန်ကာ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိရေနှင့် ဓာတ်ဆားဓာတ်များ ဆုံးရှုံးမှုပိုမိုများပြားလာပါသ ည်။ အပူဒဏ်ကြောင့် ဖောယောင်ခြင်း၊ မိတ်နှင့်ယားနာများထွက်ခြင်းနှင့် ြွကက်တက်ခြင်းစသည့် ရောဂါဝေဒနာများအား ခံစားရရှိနိုင်ပါသည်။
ထို့အပြင် ရောဂါပိုမိုဆိုးရွားလာပါက အပူဒဏ်ကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းနှင့် မူးမေ့ခြင်းတို့ကိုပါ ခံစားရနိုင်ကာ ပိုမိုပြင်းထန်ဆိုးရွား လာပါက အပူဒဏ်ကြောင့် သတိလစ်ခြင်းအထိ ဖြစ်ပွားစေနိုင်ပါသည်။
အပူဒဏ်ကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း ခံစားရပါက အောက်ဖော်ပြပါ ရောဂါလက္ခဏာများအား ခံစားရနိုင်ပါသည်။
• ပျို့ခြင်း (သို့) ဂနာမငြိမ်ဖြစ်ခြင်း • ခေါင်းမူးနောက်ခြင်း
• ကြွက်သားများ ကြွက်တက်ခြင်းနှင့် အားပျော့ခြင်း • မူးမိုက်ခြင်း
• ခေါင်းကိုက်ခြင်း • နုံးချိခြင်း
• ရေဆာခြင်း • ချွေးအလွန်အကျွံထွက်ခြင်း
• ကိုယ်အပူချိန်မြင့်တက်ခြင်း
နွေရာသီတွင် ရာသီဥတုပူပြင်းမှုကြောင့် ချွေးထွက်လွန်ကာ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိရေနှင့် ဓာတ်ဆားဓာတ်များ ဆုံးရှုံးမှုပိုမိုများပြားလာပါသ ည်။ အပူဒဏ်ကြောင့် ဖောယောင်ခြင်း၊ မိတ်နှင့်ယားနာများထွက်ခြင်းနှင့် ြွကက်တက်ခြင်းစသည့် ရောဂါဝေဒနာများအား ခံစားရရှိနိုင်ပါသည်။
ထို့အပြင် ရောဂါပိုမိုဆိုးရွားလာပါက အပူဒဏ်ကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းနှင့် မူးမေ့ခြင်းတို့ကိုပါ ခံစားရနိုင်ကာ ပိုမိုပြင်းထန်ဆိုးရွား လာပါက အပူဒဏ်ကြောင့် သတိလစ်ခြင်းအထိ ဖြစ်ပွားစေနိုင်ပါသည်။
အပူဒဏ်ကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း ခံစားရပါက အောက်ဖော်ပြပါ ရောဂါလက္ခဏာများအား ခံစားရနိုင်ပါသည်။
• ပျို့ခြင်း (သို့) ဂနာမငြိမ်ဖြစ်ခြင်း • ခေါင်းမူးနောက်ခြင်း
• ကြွက်သားများ ကြွက်တက်ခြင်းနှင့် အားပျော့ခြင်း • မူးမိုက်ခြင်း
• ခေါင်းကိုက်ခြင်း • နုံးချိခြင်း
• ရေဆာခြင်း • ချွေးအလွန်အကျွံထွက်ခြင်း
• ကိုယ်အပူချိန်မြင့်တက်ခြင်း
ဘေးအန္တရာယ်အမျိုးအစားများ
ဘေးအန္တရာယ်အမျိုးအစားများ
မြန်မာနိုင်ငံတွင် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပြီး လူကြောင့်ဖြစ်သော ဘေးအန္တရာယ်များလည်း ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပါသည်။ ဘေးအန္တရာယ်များအား အောက်ပါအတိုင်း အမျိုးအစားခွဲခြားနိုင်ပါသည်။
(က) မိုးလေဝသနှင့် ရာသီဥတုဆိုင်ရာဘေးအန္တရာယ်များ
• ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်း
• မိုးသည်းထန်ခြင်းကြောင့် လျှပ်တစ်ပြက်ရေလွှမ်းမိုးခြင်း
• မြစ်ရေကြီးခြင်းနှင့် မြို့ပြရေလွှမ်းမိုးခြင်း
• မိုးသီးေြွကခြင်း
• မိုးကြိုးပစ်ခြင်း
• လေပြင်းတိုက်ခတ်ခြင်း
• လေဆင်နှာမောင်းတိုက်ခတ်ခြင်း
• အပူလှိုင်း၊ အအေးလှိုင်းဖြတ်ခြင်း
• မိုးခေါင်ရေရှားခြင်း
မြန်မာနိုင်ငံတွင် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပြီး လူကြောင့်ဖြစ်သော ဘေးအန္တရာယ်များလည်း ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပါသည်။ ဘေးအန္တရာယ်များအား အောက်ပါအတိုင်း အမျိုးအစားခွဲခြားနိုင်ပါသည်။
(က) မိုးလေဝသနှင့် ရာသီဥတုဆိုင်ရာဘေးအန္တရာယ်များ
• ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်း
• မိုးသည်းထန်ခြင်းကြောင့် လျှပ်တစ်ပြက်ရေလွှမ်းမိုးခြင်း
• မြစ်ရေကြီးခြင်းနှင့် မြို့ပြရေလွှမ်းမိုးခြင်း
• မိုးသီးေြွကခြင်း
• မိုးကြိုးပစ်ခြင်း
• လေပြင်းတိုက်ခတ်ခြင်း
• လေဆင်နှာမောင်းတိုက်ခတ်ခြင်း
• အပူလှိုင်း၊ အအေးလှိုင်းဖြတ်ခြင်း
• မိုးခေါင်ရေရှားခြင်း
သက် ကြီး ဘိုး ဘွား ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု
သက် ကြီး ဘိုး ဘွား ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု
သက်ကြီးဘိုးဘွားများ ကျန်းမာသန်စွမ်းစေရန် နည်းလမ်းများ
• သက်ကြီးဘိုးဘွားနှင့် အာဟာရ
• ကိုယ်ကာယလှုပ်ရှားမှုနှင့် သက်ကြီးဘိုးဘွားကျန်းမာရေး
• ဆေးလိပ်နှင့် သက်ကြီးဘိုးဘွားကျန်းမာရေး
• အရက်နှင့် သက်ကြီးဘိုးဘွားကျန်းမာရေး
• သက်ကြီးဘိုးဘွားနှင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာ
• ကင်ဆာရောဂါနှင့် သက်ကြီးဘိုးဘွား
• နှလုံးရောဂါနှင့် သက်ကြီးဘိုးဘွား
• ပျော်ရွှင်တက်ြွက သက်ကြီးဘဝ
]သာယာပြည့်ဝ သက်ကြီးဘိုးဘွားဘဝ}
သက်ကြီးဘိုးဘွားများ ကျန်းမာသန်စွမ်းစေရန် နည်းလမ်းများ
• သက်ကြီးဘိုးဘွားနှင့် အာဟာရ
• ကိုယ်ကာယလှုပ်ရှားမှုနှင့် သက်ကြီးဘိုးဘွားကျန်းမာရေး
• ဆေးလိပ်နှင့် သက်ကြီးဘိုးဘွားကျန်းမာရေး
• အရက်နှင့် သက်ကြီးဘိုးဘွားကျန်းမာရေး
• သက်ကြီးဘိုးဘွားနှင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာ
• ကင်ဆာရောဂါနှင့် သက်ကြီးဘိုးဘွား
• နှလုံးရောဂါနှင့် သက်ကြီးဘိုးဘွား
• ပျော်ရွှင်တက်ြွက သက်ကြီးဘဝ
]သာယာပြည့်ဝ သက်ကြီးဘိုးဘွားဘဝ}
ကျန်း မာ ရေး နှင့် ညီ ညွတ် သော လူနေမှုဘဝပုံစံများ
ကျန်း မာ ရေး နှင့် ညီ ညွတ် သော လူနေမှုဘဝပုံစံများ
၉.၁ ကျန်းမာပျော်ရွှင် ဘဝတစ်ခွင်
ကျန်းမာခြင်းဆိုသည်မှာ ခန္ဓာကိုယ်ချို့ယွင်းမှုကင်း၍ ရောဂါဘယကင်းရှင်းယုံသာမက၊ ကိုယ်၏ ကျန်းမာခြင်း၊ စိတ်၏ ချမ်းသာခြင်း၊ လူမှုရေးသုခနှင့် ပြည့်စုံခြင်းတို့ကို ဆိုလိုပါသည်။
၁။ လက်ဆေးခြင်းအမူအကျင့်များအပါအဝင် တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းမှုကို ဆောင်ရွက်ပါ။
၂။ အန္တရာယ်ကင်း၍ ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သည့် အာဟာရပြည့်ဝသော အစားအစာများကို စားသုံးပါ။ ဆီနှင့် အငန်များသော အစားအစာများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ ဟင်းချိုမှုန့် စားသုံးခြင်းကို လုံးဝရှောင်ကြဉ်ပါ။
၃။ လူကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေတတ်သော ဓါတ်သတ္ထုနှင့် ပိုးမွှားကင်းစင်သည့် သန့်ရှင်းသောရေကို သောက်သုံးပါ။ ၄။ ရာသီဥတုနှင့် လိုက်လျောညီထွေစွာ ဝတ်စားဆင်ယင်နေထိုင်ပါ။
၅။ အသက်အရွယ်နှင့် လိုက်လျောညီထွေသည့် သင့်တင့်မျှတသော ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုကို နေ့စဉ် မှန်မှန်ဆောင်ရွက်ပါ။
၉.၁ ကျန်းမာပျော်ရွှင် ဘဝတစ်ခွင်
ကျန်းမာခြင်းဆိုသည်မှာ ခန္ဓာကိုယ်ချို့ယွင်းမှုကင်း၍ ရောဂါဘယကင်းရှင်းယုံသာမက၊ ကိုယ်၏ ကျန်းမာခြင်း၊ စိတ်၏ ချမ်းသာခြင်း၊ လူမှုရေးသုခနှင့် ပြည့်စုံခြင်းတို့ကို ဆိုလိုပါသည်။
၁။ လက်ဆေးခြင်းအမူအကျင့်များအပါအဝင် တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းမှုကို ဆောင်ရွက်ပါ။
၂။ အန္တရာယ်ကင်း၍ ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သည့် အာဟာရပြည့်ဝသော အစားအစာများကို စားသုံးပါ။ ဆီနှင့် အငန်များသော အစားအစာများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ ဟင်းချိုမှုန့် စားသုံးခြင်းကို လုံးဝရှောင်ကြဉ်ပါ။
၃။ လူကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေတတ်သော ဓါတ်သတ္ထုနှင့် ပိုးမွှားကင်းစင်သည့် သန့်ရှင်းသောရေကို သောက်သုံးပါ။ ၄။ ရာသီဥတုနှင့် လိုက်လျောညီထွေစွာ ဝတ်စားဆင်ယင်နေထိုင်ပါ။
၅။ အသက်အရွယ်နှင့် လိုက်လျောညီထွေသည့် သင့်တင့်မျှတသော ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုကို နေ့စဉ် မှန်မှန်ဆောင်ရွက်ပါ။
မူးယစ်ဆေးဝါးအန္တရာယ်
မူးယစ်ဆေးဝါးအန္တရာယ်
မူးယစ်ဆေးစွဲလက္ခဏာများ
မူးယစ်ဆေးစွဲနေသူတစ်ဦးသည်မူးယစ်ဆေးဝါး မသုံးစွဲရပါက အောက်ပါလက္ခဏာများကို ခံစားရပါသည်။
စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာလက္ခဏာများ
ဆေးသုံးစွဲလိုသည့် ဆန္ဒပြင်းထန်ခြင်း၊စိုးရိမ်လွန်ကဲခြင်း၊ ဂနာမငြိမ်ခြင်း၊စိတ်တိုခြင်း၊ ရန်ပြုရန်လိုစိတ်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းနှင့် စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း
ခန္ဒာကိုယ်ဆိုင်ရာလက္ခဏာများ
သမ်းဝေခြင်း၊ နှာရည်ယိုခြင်း၊ ကြက်သီးထခြင်း၊ ချွေးသီးချွေးပေါက်များထွက်ခြင်း၊ ကိုက်ခဲခြင်း၊ ပျို့အန်^ဝမ်းလျှောခြင်း၊ ဗိုက်အောင့်ခြင်း
မူးယစ်ဆေးစွဲလက္ခဏာများ
မူးယစ်ဆေးစွဲနေသူတစ်ဦးသည်မူးယစ်ဆေးဝါး မသုံးစွဲရပါက အောက်ပါလက္ခဏာများကို ခံစားရပါသည်။
စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာလက္ခဏာများ
ဆေးသုံးစွဲလိုသည့် ဆန္ဒပြင်းထန်ခြင်း၊စိုးရိမ်လွန်ကဲခြင်း၊ ဂနာမငြိမ်ခြင်း၊စိတ်တိုခြင်း၊ ရန်ပြုရန်လိုစိတ်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းနှင့် စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း
ခန္ဒာကိုယ်ဆိုင်ရာလက္ခဏာများ
သမ်းဝေခြင်း၊ နှာရည်ယိုခြင်း၊ ကြက်သီးထခြင်း၊ ချွေးသီးချွေးပေါက်များထွက်ခြင်း၊ ကိုက်ခဲခြင်း၊ ပျို့အန်^ဝမ်းလျှောခြင်း၊ ဗိုက်အောင့်ခြင်း
ဆေးလိပ်၊ဆေးရွက်ကြီးအန္တရာယ်အကြောင်းသိကောင်းစရာ
ဆေးလိပ်၊ ဆေးရွက်ကြီးအန္တရာယ်အကြောင်းသိကောင်းစရာ
ဆေးရွက်ကြီးထွက်ပစ္စည်း အမျိုးအစား
ဆေးရွက်ကြီးထွက်ပစ္စည်းကို ( ၂ )မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်။
(က) အငွေ့ထွက်သော ဆေးရွက်ကြီးထွက်ပစ္စည်း (စီးကရက်၊ ဆေးပြင်းလိပ်၊ ဆေးပေါ့လိပ်၊ ဆေးတံ၊ ပြောင်းဖူးဖက်လိပ်၊ ကွမ်းဖက်လိပ်၊ ရေပြောင်း၊ ပွတ်ချွန်း၊ ဘီဒီ စသည်တို့ ပါဝင်သည်။)
(ခ) အငွေ့မထွက်သော ဆေးရွက်ကြီးထွက်ပစ္စည်း (ကွမ်းထဲတွင် ဗမာဆေး၊ နှပ်ဆေး၊ ဆေးပေါင်းစသည့် ဆေးထည့်စားခြင်း၊ ဆေးရွက်ကြီးငုံခြင်း စသည်တို့ ပါဝင်သည်။)
ဆေးလိပ်မီးခိုးငွေ့တွင် ပါဝင်သော ဓါတ်ပစ္စည်းများ
ဆေးလိပ်မီးခိုးငွေ့တွင် ကင်ဆာရောဂါဖြစ်စေတတ်သော ဓါတ်ပစ္စည်း(၅၀)ကျော် အပါအဝင် ဓါတ်ပစ္စည်းပေါင်း (၄၀၀၀)ကျော် ပါဝင်သည်။
ဆေးရွက်ကြီးထွက်ပစ္စည်း အမျိုးအစား
ဆေးရွက်ကြီးထွက်ပစ္စည်းကို ( ၂ )မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်။
(က) အငွေ့ထွက်သော ဆေးရွက်ကြီးထွက်ပစ္စည်း (စီးကရက်၊ ဆေးပြင်းလိပ်၊ ဆေးပေါ့လိပ်၊ ဆေးတံ၊ ပြောင်းဖူးဖက်လိပ်၊ ကွမ်းဖက်လိပ်၊ ရေပြောင်း၊ ပွတ်ချွန်း၊ ဘီဒီ စသည်တို့ ပါဝင်သည်။)
(ခ) အငွေ့မထွက်သော ဆေးရွက်ကြီးထွက်ပစ္စည်း (ကွမ်းထဲတွင် ဗမာဆေး၊ နှပ်ဆေး၊ ဆေးပေါင်းစသည့် ဆေးထည့်စားခြင်း၊ ဆေးရွက်ကြီးငုံခြင်း စသည်တို့ ပါဝင်သည်။)
ဆေးလိပ်မီးခိုးငွေ့တွင် ပါဝင်သော ဓါတ်ပစ္စည်းများ
ဆေးလိပ်မီးခိုးငွေ့တွင် ကင်ဆာရောဂါဖြစ်စေတတ်သော ဓါတ်ပစ္စည်း(၅၀)ကျော် အပါအဝင် ဓါတ်ပစ္စည်းပေါင်း (၄၀၀၀)ကျော် ပါဝင်သည်။
အရက်စွဲအန္တရာယ်
အရက်စွဲအန္တရာယ်
အရက်ကို လွန်ကျွံစွာနှင့် စွဲလန်းစွာသောက်သုံးခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားတတ်သောရောဂါများမှာ အသည်း ရောင်ခြင်း၊ အသည်းခြောက်ခြင်း၊ သွေးအန်ခြင်း၊ အစာအိမ်ရောဂါဖြစ်ခြင်း၊ နှလုံးရောဂါဖြစ်ခြင်း၊ ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြောထိခိုက်ခြင်း၊ စိတ်ရောဂါများဖြစ်ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်ပါသည်။
အရက်ကြောင့်ဖြစ်သောရောဂါများ
• ကယောင်ကတမ်းဖြစ်ခြင်း၊ ကြောက်လန့်ခြင်း၊ အချိန်၊ နာရီ၊ နေရာ၊ လူ ခန့်မှန်းနိုင်စွမ်းမရှိခြင်း၊ ကြောက်လန့်စရာများ မြင်ရခြင်း၊ အသံဗလံများ ကြားရခြင်း၊ ပိုးမွှားများ ခန္ဓာကိုယ်ပေါ် ရွစိရွစိသွားသလို ခံစားရခြင်း၊ လက်တုန်ခြင်း
• အရက်အလွန်အကျွံ သောက်သည့်အခါတွင် လူမရှိဘဲ နားထဲတွင် ခေါ်သံများ၊ ခြိမ်းခြောက်သံများ၊ စော်ကားမော်ကားသံများ ကြားနေ ရတတ်ခြင်း
• အတက်ရောဂါ ဖြစ်တတ်ခြင်း (ဝက်ရူးပြန်ရောဂါကဲ့သို့ တက်ခြင်း)
• အရက်ကို ရုတ်တရက်ဖြတ်လိုက်ပါက အရက်ဖြတ် လက္ခဏာများဖြစ်ပေါ်လာခြင်း
• စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါ ဖြစ်တတ်ခြင်း
အရက်ကို လွန်ကျွံစွာနှင့် စွဲလန်းစွာသောက်သုံးခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားတတ်သောရောဂါများမှာ အသည်း ရောင်ခြင်း၊ အသည်းခြောက်ခြင်း၊ သွေးအန်ခြင်း၊ အစာအိမ်ရောဂါဖြစ်ခြင်း၊ နှလုံးရောဂါဖြစ်ခြင်း၊ ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြောထိခိုက်ခြင်း၊ စိတ်ရောဂါများဖြစ်ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်ပါသည်။
အရက်ကြောင့်ဖြစ်သောရောဂါများ
• ကယောင်ကတမ်းဖြစ်ခြင်း၊ ကြောက်လန့်ခြင်း၊ အချိန်၊ နာရီ၊ နေရာ၊ လူ ခန့်မှန်းနိုင်စွမ်းမရှိခြင်း၊ ကြောက်လန့်စရာများ မြင်ရခြင်း၊ အသံဗလံများ ကြားရခြင်း၊ ပိုးမွှားများ ခန္ဓာကိုယ်ပေါ် ရွစိရွစိသွားသလို ခံစားရခြင်း၊ လက်တုန်ခြင်း
• အရက်အလွန်အကျွံ သောက်သည့်အခါတွင် လူမရှိဘဲ နားထဲတွင် ခေါ်သံများ၊ ခြိမ်းခြောက်သံများ၊ စော်ကားမော်ကားသံများ ကြားနေ ရတတ်ခြင်း
• အတက်ရောဂါ ဖြစ်တတ်ခြင်း (ဝက်ရူးပြန်ရောဂါကဲ့သို့ တက်ခြင်း)
• အရက်ကို ရုတ်တရက်ဖြတ်လိုက်ပါက အရက်ဖြတ် လက္ခဏာများဖြစ်ပေါ်လာခြင်း
• စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါ ဖြစ်တတ်ခြင်း
မတော်တဆဖြစ်ခြင်းနှင့် ထိခိုက်မှုအန္တရာယ်
မတော်တဆဖြစ်ခြင်းနှင့် ထိခိုက်မှုအန္တရာယ်
မတော်တဆဖြစ်ခြင်းနှင့် ထိခိုက်မှုအန္တရာယ် အမျိုးမျိုးရှိသည်။ ဥပမာ ယာဉ်တိုက်မှု၊ ချော်လဲမှု၊ အမြင့်ပေါ်မှပြုတ်ကျမှု၊ လုပ်ငန်းခွင်ထိခိုက် ဒဏ်ရာရရှိ၊ ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွား၍ ဒဏ်ရာရရှိမှု စသဖြင့် အမျိုးအမည်ကွဲပြားကြသည်။ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိမှု ဖြစ်စေသောအကြောင်းအရင်းများသည် လူကြောင့်၊ ကိုင်တွယ်အသုံးပြုသော ပစ္စည်းကြောင့်၊ ပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေကြောင့်ဟု သုံးမျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။
ကာကွယ်နိုင်မည့် နည်းလမ်းများ
ထိခိုက်မှုအန္တရာယ်ကာကွယ်ခြင်းသည် ကုသခြင်းထက် ပို၍သာလွန်ကောင်းမွန်ပါသည်၊ ကာကွယ်မှုပြုရန် ဖြစ်ပွားစေသောအကြောင်းရင်း ၃ခုကို ထည့်စဉ်းစားရမည်။
• လူကြောင့်ဆိုရာတွင် လူ၏ကျန်းမာရေး(ရုပ်၊ စိတ်) အိပ်ငိုက်၍ ကားမောင်းခြင်း၊ နေမကောင်းဘဲ လုပ်ငန်းခွင်ဝင်ခြင်းတို့ကို ရှောင်ရမည်။
• ကိုင်တွယ်သောပစ္စည်းဆိုရာတွင် ပစ္စည်းများ၏အရည်အသွေးနှင့် ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းစေရန် လိုသည်။ (ဘရိတ် မမိသော မော်တော်ဆိုင်ကယ်ကို မောင်းခြင်း၊ အရန်အတားမရှိသော စပါးချွေလှေ့စက်ကို မောင်းခြင်းတို့ကို ရှောင်ရမည်။)
မတော်တဆဖြစ်ခြင်းနှင့် ထိခိုက်မှုအန္တရာယ် အမျိုးမျိုးရှိသည်။ ဥပမာ ယာဉ်တိုက်မှု၊ ချော်လဲမှု၊ အမြင့်ပေါ်မှပြုတ်ကျမှု၊ လုပ်ငန်းခွင်ထိခိုက် ဒဏ်ရာရရှိ၊ ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွား၍ ဒဏ်ရာရရှိမှု စသဖြင့် အမျိုးအမည်ကွဲပြားကြသည်။ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိမှု ဖြစ်စေသောအကြောင်းအရင်းများသည် လူကြောင့်၊ ကိုင်တွယ်အသုံးပြုသော ပစ္စည်းကြောင့်၊ ပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေကြောင့်ဟု သုံးမျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။
ကာကွယ်နိုင်မည့် နည်းလမ်းများ
ထိခိုက်မှုအန္တရာယ်ကာကွယ်ခြင်းသည် ကုသခြင်းထက် ပို၍သာလွန်ကောင်းမွန်ပါသည်၊ ကာကွယ်မှုပြုရန် ဖြစ်ပွားစေသောအကြောင်းရင်း ၃ခုကို ထည့်စဉ်းစားရမည်။
• လူကြောင့်ဆိုရာတွင် လူ၏ကျန်းမာရေး(ရုပ်၊ စိတ်) အိပ်ငိုက်၍ ကားမောင်းခြင်း၊ နေမကောင်းဘဲ လုပ်ငန်းခွင်ဝင်ခြင်းတို့ကို ရှောင်ရမည်။
• ကိုင်တွယ်သောပစ္စည်းဆိုရာတွင် ပစ္စည်းများ၏အရည်အသွေးနှင့် ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းစေရန် လိုသည်။ (ဘရိတ် မမိသော မော်တော်ဆိုင်ကယ်ကို မောင်းခြင်း၊ အရန်အတားမရှိသော စပါးချွေလှေ့စက်ကို မောင်းခြင်းတို့ကို ရှောင်ရမည်။)
မြွေအန္တရာယ်
မြွေအန္တရာယ်
မြွေဆိုးကိုက်သောအခါ ေြွမ၏ မေးရိုးရှိြွကက်သားများက အဆိပ်အိတ်ကို ဖိနှိပ်သဖြင့် ဆေးထိုးအပ်ဖြင့် ထိုးသွင်းသကဲ့သို့ အဆိပ်များသည် ကိုက်သည့်နေရာအတွင်းသို့ ဝင်သွားပါသည်။ ြွကက်သားဖိအားဖြင့် ထိုးသွင်းခံရသောအဆိပ်ကို ပြန်ထုတ်ယူရန်မလွယ်ပါ။
မြွေဆိပ်သည်ကိုက်သောနေရာမှ ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုလုံးသို့ သွေးပြန်ကြောငယ်များ၊ ပြန်ရည် ကြောငယ်များမှ ပျံ့နှံ့ပါသည်။ ထိုအကြောများကို အနည်းငယ်ဖိရုံမျှဖြင့် သွေးစီးခြင်းကို ရပ်တန့်စေနိုင်သဖြင့်
(၁) မြွေကိုက်ခံရသည့်နေရာကို ရရာသန့်ရှင်းသော အဝတ်ဖြင့် ခပ်ဖွဖွသုတ်ပါ။ အားဖြင့် ဖိမပွတ်ရ။ ရေအလွယ်တကူရနိုင်လျှင် ရေဖြင့်ဆေးပါ။
(၂) အလျား(၃)လက်မ၊ အနံ(၃)လက်မ၊ အထူတစ်လက်မခွဲအရွယ် အဝတ်ခေါက်ထူထူ (သို့မဟုတ်) ပတ်တီးခေါက် (သို့မဟုတ်) ရာဘာရေမြှုပ်စ တစ်ခုကို ဒဏ်ရာပေါ်တွင် တင်ပါ။
(၃) လက်ဖမိုး ခြေချောင်းများတွင် မြွေကိုက်ခံရပါက အဝတ်ခေါက်ကို သင့်တော်ရာ အရွယ်ပြုလုပ်၍ ဒဏ်ရာပေါ်တင်ပါ။
မြွေဆိုးကိုက်သောအခါ ေြွမ၏ မေးရိုးရှိြွကက်သားများက အဆိပ်အိတ်ကို ဖိနှိပ်သဖြင့် ဆေးထိုးအပ်ဖြင့် ထိုးသွင်းသကဲ့သို့ အဆိပ်များသည် ကိုက်သည့်နေရာအတွင်းသို့ ဝင်သွားပါသည်။ ြွကက်သားဖိအားဖြင့် ထိုးသွင်းခံရသောအဆိပ်ကို ပြန်ထုတ်ယူရန်မလွယ်ပါ။
မြွေဆိပ်သည်ကိုက်သောနေရာမှ ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုလုံးသို့ သွေးပြန်ကြောငယ်များ၊ ပြန်ရည် ကြောငယ်များမှ ပျံ့နှံ့ပါသည်။ ထိုအကြောများကို အနည်းငယ်ဖိရုံမျှဖြင့် သွေးစီးခြင်းကို ရပ်တန့်စေနိုင်သဖြင့်
(၁) မြွေကိုက်ခံရသည့်နေရာကို ရရာသန့်ရှင်းသော အဝတ်ဖြင့် ခပ်ဖွဖွသုတ်ပါ။ အားဖြင့် ဖိမပွတ်ရ။ ရေအလွယ်တကူရနိုင်လျှင် ရေဖြင့်ဆေးပါ။
(၂) အလျား(၃)လက်မ၊ အနံ(၃)လက်မ၊ အထူတစ်လက်မခွဲအရွယ် အဝတ်ခေါက်ထူထူ (သို့မဟုတ်) ပတ်တီးခေါက် (သို့မဟုတ်) ရာဘာရေမြှုပ်စ တစ်ခုကို ဒဏ်ရာပေါ်တွင် တင်ပါ။
(၃) လက်ဖမိုး ခြေချောင်းများတွင် မြွေကိုက်ခံရပါက အဝတ်ခေါက်ကို သင့်တော်ရာ အရွယ်ပြုလုပ်၍ ဒဏ်ရာပေါ်တင်ပါ။
နားလေးရောဂါ
နားလေးရောဂါ
မြန်မာနိုင်ငံတွင်လူဦးရေ၏ (၁၁%) သည်နားရောဂါတစ်ခုခုဖြစ်ပွားနေပါသည်။ ဆိုးရွားစွာနားလေးသူမှာ လူဦးရေ၏ (၄%) ရှိသည်။ အရေးကြီးသောနားလေးရောဂါများမှာ နာတာရှည် နားပြည်ယိုရောဂါ၊ သက်ကြီးနားလေးရောဂါ ၊ မွေးကင်းစနှင့် ကလေးနားလေးရောဂါနှင့် ဆူညံသံကြောင့်ဖြစ်သော နားလေးရောဂါ တို့ဖြစ်သည်။
နာတာရှည်နားပြည်ယို ရောဂါ
• (၃) လထက်ပို၍ဆက်တိုက်နှာရည်ယိုခြင်း (သို့) နားပြည်ယိုခြင်း ဖြစ်လိုက်ပျောက်လိုက် ဖြစ်တတ်သည်။
• နားလေးခြင်း၊ ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ခြင်း၊ ဦးနှောက်ပြည်တည်ခြင်းစသည့်နောက်ဆက်တွဲဖြစ်တတ်သည်။
• စနစ်တကျဆေးသောက်ခြင်း၊ ခွဲစိတ်ကုသခြင်းဖြင့် အမြစ်ပြတ်ပျောက်ကင်းနိုင်ရန် တိုင်းဒေသကြီး ပြည်သူ့ဆေးရုံ (သို့မဟုတ်) သက်ဆိုင်ရာ နား၊ နှာခေါင်း၊ လည်ချောင်းဆေးရုံသို့ ညွှန်းပို့ပါ။
သက်ကြီးနားလေးရောဂါ
• အသက်(၅၀)ကျော်မှ စတင်ကာ အကြားအာရုံကြောအားနည်း၍ နားလေးတတ်သည်။
• နားနှစ်ဘက်လုံးနားလေးပါက ပြောဆိုဆက်ဆံရေးခက်ခဲကာ စိတ်ဓါတ်ကျတတ်သည်။
• နားကြားကိရိယာတပ်ဆင်ပေးရမည်။
မွေးကင်းစနှင့်ကလေး နားလေးရောဂါ
• မွေးကင်းစကလေး အသားဝါရောဂါဆိုးရွားခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်မပြည့်၊ လမစေ့ခြင်း၊ မျိုးရိုးလိုက်ခြင်း၊ အချိုဆေးဝါးများသုံးစွဲခြင်း စသည် တို့ကြောင့် နားလေးရောဂါဖြစ်ရသည်။
• အသက်(၆)လအောက်ကလေးငယ်များကို အသံကျယ်ကျယ်ပေးပါက တုန့်ပြန်မှုရှိရမည်။ မရှိပါက စက်ဖြင့် စမ်းရန်လိုသည်။
• နားလေးကြောင်းအသိနောက်ကျခြင်း၊ ကုသမှုမခံယူခြင်းကြောင့် ဆွံ့အနားမကြားဖြစ်ရသည်။
• အသက်(၂)နှစ်မတိုင်မီ စနစ်တကျကုသပါက ဆွံ့အခြင်းမှ ကာကွယ်နိုင်သည့်အတွက် အချိန်မီ လွှဲပြောင်းပေးရန်လိုသည်။
ဆူညံသံကြောင့်ဖြစ်သောနားလေးရောဂါ
• ကျယ်လောင်သောဆူညံသံ (သို့ ) သီချင်းကိုကြာရှည်စွာ နားထောင်ခြင်း၊ နားကြပ်အသုံးပြု၍ သီချင်းကို ကြာရှည်စွာနားထောင်၍ နားလေး ရောဂါဖြစ်တတ်သည်။
• အသံကျယ်လောင်သော အလုပ်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် နားအကာအကွယ် အသုံးပြုရမည်။
• ကျယ်လောင်သော သီချင်းသံကို ကြာမြင့်စွာနားထောင်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ရပါမည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်လူဦးရေ၏ (၁၁%) သည်နားရောဂါတစ်ခုခုဖြစ်ပွားနေပါသည်။ ဆိုးရွားစွာနားလေးသူမှာ လူဦးရေ၏ (၄%) ရှိသည်။ အရေးကြီးသောနားလေးရောဂါများမှာ နာတာရှည် နားပြည်ယိုရောဂါ၊ သက်ကြီးနားလေးရောဂါ ၊ မွေးကင်းစနှင့် ကလေးနားလေးရောဂါနှင့် ဆူညံသံကြောင့်ဖြစ်သော နားလေးရောဂါ တို့ဖြစ်သည်။
နာတာရှည်နားပြည်ယို ရောဂါ
• (၃) လထက်ပို၍ဆက်တိုက်နှာရည်ယိုခြင်း (သို့) နားပြည်ယိုခြင်း ဖြစ်လိုက်ပျောက်လိုက် ဖြစ်တတ်သည်။
• နားလေးခြင်း၊ ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ခြင်း၊ ဦးနှောက်ပြည်တည်ခြင်းစသည့်နောက်ဆက်တွဲဖြစ်တတ်သည်။
• စနစ်တကျဆေးသောက်ခြင်း၊ ခွဲစိတ်ကုသခြင်းဖြင့် အမြစ်ပြတ်ပျောက်ကင်းနိုင်ရန် တိုင်းဒေသကြီး ပြည်သူ့ဆေးရုံ (သို့မဟုတ်) သက်ဆိုင်ရာ နား၊ နှာခေါင်း၊ လည်ချောင်းဆေးရုံသို့ ညွှန်းပို့ပါ။
သက်ကြီးနားလေးရောဂါ
• အသက်(၅၀)ကျော်မှ စတင်ကာ အကြားအာရုံကြောအားနည်း၍ နားလေးတတ်သည်။
• နားနှစ်ဘက်လုံးနားလေးပါက ပြောဆိုဆက်ဆံရေးခက်ခဲကာ စိတ်ဓါတ်ကျတတ်သည်။
• နားကြားကိရိယာတပ်ဆင်ပေးရမည်။
မွေးကင်းစနှင့်ကလေး နားလေးရောဂါ
• မွေးကင်းစကလေး အသားဝါရောဂါဆိုးရွားခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်မပြည့်၊ လမစေ့ခြင်း၊ မျိုးရိုးလိုက်ခြင်း၊ အချိုဆေးဝါးများသုံးစွဲခြင်း စသည် တို့ကြောင့် နားလေးရောဂါဖြစ်ရသည်။
• အသက်(၆)လအောက်ကလေးငယ်များကို အသံကျယ်ကျယ်ပေးပါက တုန့်ပြန်မှုရှိရမည်။ မရှိပါက စက်ဖြင့် စမ်းရန်လိုသည်။
• နားလေးကြောင်းအသိနောက်ကျခြင်း၊ ကုသမှုမခံယူခြင်းကြောင့် ဆွံ့အနားမကြားဖြစ်ရသည်။
• အသက်(၂)နှစ်မတိုင်မီ စနစ်တကျကုသပါက ဆွံ့အခြင်းမှ ကာကွယ်နိုင်သည့်အတွက် အချိန်မီ လွှဲပြောင်းပေးရန်လိုသည်။
ဆူညံသံကြောင့်ဖြစ်သောနားလေးရောဂါ
• ကျယ်လောင်သောဆူညံသံ (သို့ ) သီချင်းကိုကြာရှည်စွာ နားထောင်ခြင်း၊ နားကြပ်အသုံးပြု၍ သီချင်းကို ကြာရှည်စွာနားထောင်၍ နားလေး ရောဂါဖြစ်တတ်သည်။
• အသံကျယ်လောင်သော အလုပ်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် နားအကာအကွယ် အသုံးပြုရမည်။
• ကျယ်လောင်သော သီချင်းသံကို ကြာမြင့်စွာနားထောင်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ရပါမည်။
အတက်ရောဂါ
အတက်ရောဂါ
တက်ခြင်းဆိုသည်မှာ ဦးနှောက်အတွင်းရှိ လျှပ်စီးကြောင်းများ ရုတ်တရက်မူမမှန်ပြောင်းလဲမှုကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံး တောင့်တင်းကာ တုန်၍ သတိလစ်သွားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ (၂၄)နာရီခြား၍ အနည်းဆုံး(၂)ကြိမ်နှင့်အထက် တက်လျှင် အတက်ရောဂါဟု ခေါ်ပါသည်။
အတက်ရောဂါသည် စိတ်ရောဂါမဟုတ်ပါ၊ ဦးနှောက်နှင့်သက်ဆိုင်သော ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်ပါသည်။ အတက်ရောဂါသည်အရွယ်မရွေး ဖြစ်ပွားနိုင်သော်လည်း ကလေးဘဝနှင့် သက်ကြီးပိုင်းတွင် အဖြစ်များပါသည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
• သတိလစ်မေ့မြောကာ တက်သွားခြင်း
• ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုလုံး(သို့)တစ်ခြမ်း အကြောဆွဲခြင်း
• ပါးစပ်မှ အမြုပ်တစီစီ ထွက်ခြင်း
• ဆီးဝမ်း မထိန်းနိုင်ခြင်း
• မျက်လုံးသည် အများအားဖြင့်ပွင့်နေပြီး တစ်ဖက်သို့ စွေစောင်းကာ အဝေးသို့ကြည့်သကဲ့သို့ ရှိနေခြင်း
• အချို့လူများတွင် စက္ကန့် (သို့) မိနစ် အနည်းငယ်သာ တက်ပြီး အလိုလိုပင် အတက်ကျကာ ပုံမှန်အနေအထားသို့ ပြန်ရောက်လေ့ရှိသည်။ အတက်ကျချိန်၌ စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း၊ နွမ်းနယ်ခြင်း၊ ထိုင်းမှိုင်း တွေဝေခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်းများ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
တက်နေသောလူနာအား အရေးပေါ်ပြုစုကုသခြင်း
ဆောင်ရန်
• လူနာအား အန္တရာယ်မကျရောက်နိုင်သည့်နေရာတွင် လဲလျောင်းထားပေးပါ။
• လူနာအတွက် အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သည့်အရာ မှန်သမျှ ဖယ်ရှားပစ်ပါ။
• အဝတ်စခေါက်တစ်ခုကိုလူနာ၏ဦးခေါင်းအောက်တွင် ထားပေးပါ။
• အဝတ်အစားများ တင်းကြပ်နေပါက ဖြေလျှော့ပေးပါ။
• အတက်ကြာမြင့်သည့်အချိန်ကို မှတ်သားထားပါ။
• သက်တောင့်သက်သာ အနေအထားဖြင့် အဆင်ပြေရာဘက်သို့ ဘေးစောင်းအနေအထား လှည့်ပေးပါ။
• အတက်ကျသည့်အချိန်အထိ လူနာ၏အနားတွင်သာနေပါ။ လူနာအား အနားယူစေပါ။
• လူနာသည် ထိခိုက်ဒဏ်ရာတစ်စုံတစ်ခုရရှိခဲ့ပါက စနစ်တကျဆေးထည့်ပြီး ပတ်တီးစည်းပေးပါ။
ရှောင်ရန်
• အထိတ်တလန့် မဖြစ်ပါစေနှင့်။
• တက်နေသောလူနာအား ချုပ်မထားပါနှင့်။
• လူနာ၏ပါးစပ်ထဲသို့ မည်သည့်အရာမျှ မထည့်ပါနှင့်။
အတက်ရောဂါလူနာများ၏ ကျန်းမာရေးအတွက်သိထားသင့်သောအချက်များ
၁။ အတက်ရောဂါသည် ဦးနှောက်နှင့်ဆိုင်သော ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်ပါသည်၊ စိတ်ရောဂါမဟုတ်ပါ။ ပြုစားခံရခြင်း၊ မကောင်းဆိုးဝါးပူးခြင်း၊ ပဌာန်းဆက်၊ သိုက်ဆက်ရှိခြင်း စသည့်တို့ကြောင့် အတက်ရောဂါဖြစ်ပွားခြင်း မဟုတ်ပါ။
၂။ အတက်ရောဂါကို ခေတ်ပေါ်ဆေးဝါးများနှင့် လွယ်ကူစွာ ကုသနိုင်ပါသည်။ ဆောလျင်စွာ ကုသခြင်းသည် အကောင်းဆုံးဖြစ်ပါသည်၊
၃။ ဆရာဝန်ညွှန်ကြားထားသည့်အတိုင်း အတက်ရောဂါကုဆေးဝါးများ မှန်မှန်သောက်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ မိမိသဘောနှင့် ဆေးဝါးများကို တိုးခြင်း၊ လျှော့ခြင်း၊ ရပ်ခြင်းများကို လုံးဝမပြုလုပ်ရပါ၊
၄။ အတက်ရောဂါဝေဒနာရှင်၏ ဘဝတွင် ရှောင်ကြဉ်သင့်သည်များ ရှိသော်လည်း အများနည်းတူ စာသင်ခြင်း၊ အလုပ်လုပ်ခြင်းများကို ဆောင်ရွက်နိုင်ပါသည်၊
၅။ အတက်ရောဂါရှင် အမျိုးသမီးများသည် အိမ်ထောင်ပြုပြီး ကျန်းမာသည့်ကလေးများကို မွေးဖွားနိုင်ပါသည်။
၆။ အတက်ရောဂါရှိသူသည် အိပ်ရေးဝဝ အိပ်ရန်လိုအပ်ပါသည်၊ အတက်ရောဂါရှိသူအား အလွန်အမင်းဂရုစိုက်ရန် မလိုအပ်သလို ဝိုင်းပယ် မထားရန်လည်း အလွန်အရေးကြီးပါသည်။
၇။ လူနာ၏ မိသားစုဝင်များ၊ ဆရာဝန်ဆရာမများနှင့် သူငယ်ချင်းများ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များသည် လူနာတက်ပါက မည်ကဲ့သို့ ဆောင်ရွက်ပေးရမည်ဆိုသည့် ရှေးဦးသူနာပြုစုနည်းများကို သိရှိထားရန် လိုအပ်ပါသည်။
၈။ အတက်ရောဂါရှိသူ၏ လည်ပင်းတွင်သော့ဆွဲပေးခြင်း၊ တက်နေချိန်တွင် လက်ထဲသို့ သော့ထည့်ပေးခြင်း၊ ဖိနပ်ရှူခိုင်းခြင်း၊ ကြက်သွန်နီ ရှူခိုင်းခြင်းစသည်တို့သည် မှားယွင်းသောကုသနည်းများ ဖြစ်ပါသည်၊ ရောဂါသက်သာစေရန် အထောက်အကူ လုံးဝမပြုပါ၊
တက်ခြင်းဆိုသည်မှာ ဦးနှောက်အတွင်းရှိ လျှပ်စီးကြောင်းများ ရုတ်တရက်မူမမှန်ပြောင်းလဲမှုကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံး တောင့်တင်းကာ တုန်၍ သတိလစ်သွားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ (၂၄)နာရီခြား၍ အနည်းဆုံး(၂)ကြိမ်နှင့်အထက် တက်လျှင် အတက်ရောဂါဟု ခေါ်ပါသည်။
အတက်ရောဂါသည် စိတ်ရောဂါမဟုတ်ပါ၊ ဦးနှောက်နှင့်သက်ဆိုင်သော ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်ပါသည်။ အတက်ရောဂါသည်အရွယ်မရွေး ဖြစ်ပွားနိုင်သော်လည်း ကလေးဘဝနှင့် သက်ကြီးပိုင်းတွင် အဖြစ်များပါသည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
• သတိလစ်မေ့မြောကာ တက်သွားခြင်း
• ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုလုံး(သို့)တစ်ခြမ်း အကြောဆွဲခြင်း
• ပါးစပ်မှ အမြုပ်တစီစီ ထွက်ခြင်း
• ဆီးဝမ်း မထိန်းနိုင်ခြင်း
• မျက်လုံးသည် အများအားဖြင့်ပွင့်နေပြီး တစ်ဖက်သို့ စွေစောင်းကာ အဝေးသို့ကြည့်သကဲ့သို့ ရှိနေခြင်း
• အချို့လူများတွင် စက္ကန့် (သို့) မိနစ် အနည်းငယ်သာ တက်ပြီး အလိုလိုပင် အတက်ကျကာ ပုံမှန်အနေအထားသို့ ပြန်ရောက်လေ့ရှိသည်။ အတက်ကျချိန်၌ စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း၊ နွမ်းနယ်ခြင်း၊ ထိုင်းမှိုင်း တွေဝေခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်းများ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
တက်နေသောလူနာအား အရေးပေါ်ပြုစုကုသခြင်း
ဆောင်ရန်
• လူနာအား အန္တရာယ်မကျရောက်နိုင်သည့်နေရာတွင် လဲလျောင်းထားပေးပါ။
• လူနာအတွက် အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သည့်အရာ မှန်သမျှ ဖယ်ရှားပစ်ပါ။
• အဝတ်စခေါက်တစ်ခုကိုလူနာ၏ဦးခေါင်းအောက်တွင် ထားပေးပါ။
• အဝတ်အစားများ တင်းကြပ်နေပါက ဖြေလျှော့ပေးပါ။
• အတက်ကြာမြင့်သည့်အချိန်ကို မှတ်သားထားပါ။
• သက်တောင့်သက်သာ အနေအထားဖြင့် အဆင်ပြေရာဘက်သို့ ဘေးစောင်းအနေအထား လှည့်ပေးပါ။
• အတက်ကျသည့်အချိန်အထိ လူနာ၏အနားတွင်သာနေပါ။ လူနာအား အနားယူစေပါ။
• လူနာသည် ထိခိုက်ဒဏ်ရာတစ်စုံတစ်ခုရရှိခဲ့ပါက စနစ်တကျဆေးထည့်ပြီး ပတ်တီးစည်းပေးပါ။
ရှောင်ရန်
• အထိတ်တလန့် မဖြစ်ပါစေနှင့်။
• တက်နေသောလူနာအား ချုပ်မထားပါနှင့်။
• လူနာ၏ပါးစပ်ထဲသို့ မည်သည့်အရာမျှ မထည့်ပါနှင့်။
အတက်ရောဂါလူနာများ၏ ကျန်းမာရေးအတွက်သိထားသင့်သောအချက်များ
၁။ အတက်ရောဂါသည် ဦးနှောက်နှင့်ဆိုင်သော ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်ပါသည်၊ စိတ်ရောဂါမဟုတ်ပါ။ ပြုစားခံရခြင်း၊ မကောင်းဆိုးဝါးပူးခြင်း၊ ပဌာန်းဆက်၊ သိုက်ဆက်ရှိခြင်း စသည့်တို့ကြောင့် အတက်ရောဂါဖြစ်ပွားခြင်း မဟုတ်ပါ။
၂။ အတက်ရောဂါကို ခေတ်ပေါ်ဆေးဝါးများနှင့် လွယ်ကူစွာ ကုသနိုင်ပါသည်။ ဆောလျင်စွာ ကုသခြင်းသည် အကောင်းဆုံးဖြစ်ပါသည်၊
၃။ ဆရာဝန်ညွှန်ကြားထားသည့်အတိုင်း အတက်ရောဂါကုဆေးဝါးများ မှန်မှန်သောက်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ မိမိသဘောနှင့် ဆေးဝါးများကို တိုးခြင်း၊ လျှော့ခြင်း၊ ရပ်ခြင်းများကို လုံးဝမပြုလုပ်ရပါ၊
၄။ အတက်ရောဂါဝေဒနာရှင်၏ ဘဝတွင် ရှောင်ကြဉ်သင့်သည်များ ရှိသော်လည်း အများနည်းတူ စာသင်ခြင်း၊ အလုပ်လုပ်ခြင်းများကို ဆောင်ရွက်နိုင်ပါသည်၊
၅။ အတက်ရောဂါရှင် အမျိုးသမီးများသည် အိမ်ထောင်ပြုပြီး ကျန်းမာသည့်ကလေးများကို မွေးဖွားနိုင်ပါသည်။
၆။ အတက်ရောဂါရှိသူသည် အိပ်ရေးဝဝ အိပ်ရန်လိုအပ်ပါသည်၊ အတက်ရောဂါရှိသူအား အလွန်အမင်းဂရုစိုက်ရန် မလိုအပ်သလို ဝိုင်းပယ် မထားရန်လည်း အလွန်အရေးကြီးပါသည်။
၇။ လူနာ၏ မိသားစုဝင်များ၊ ဆရာဝန်ဆရာမများနှင့် သူငယ်ချင်းများ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များသည် လူနာတက်ပါက မည်ကဲ့သို့ ဆောင်ရွက်ပေးရမည်ဆိုသည့် ရှေးဦးသူနာပြုစုနည်းများကို သိရှိထားရန် လိုအပ်ပါသည်။
၈။ အတက်ရောဂါရှိသူ၏ လည်ပင်းတွင်သော့ဆွဲပေးခြင်း၊ တက်နေချိန်တွင် လက်ထဲသို့ သော့ထည့်ပေးခြင်း၊ ဖိနပ်ရှူခိုင်းခြင်း၊ ကြက်သွန်နီ ရှူခိုင်းခြင်းစသည်တို့သည် မှားယွင်းသောကုသနည်းများ ဖြစ်ပါသည်၊ ရောဂါသက်သာစေရန် အထောက်အကူ လုံးဝမပြုပါ၊
စိတ်ကျန်းမာရေး
စိတ်ကျန်းမာရေး
စိတ်ကျန်းမာခြင်း ဆိုသည်မှာ
ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုချက်အရ လူတစ်ယောက်သည်-
• စိတ်ရောဂါ ဝေဒနာ မခံစားရခြင်းသာမက
• မိမိ၏ စွမ်းဆောင်နိုင်မှုနှင့် မိမိ၏ အားနည်းချက်များကို အမှန်အတိုင်း လက်ခံနိုင်ခြင်း၊
• သာမန်တွေ့ကြုံနေရသည့် စိတ်ဖိစီးမှုများကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနိုင်ခြင်း၊
• မိမိနေထိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် လိုက်လျော ညီထွေစွာ နေထိုင် ဆက်ဆံနိုင်ခြင်း၊
• မိမိတစ်ဦးတည်းအတွက်သာမက ၊ မိမိနေထိုင်ရာဒေသ လူမှုအသိုင်းအဝန်းအတွက်ပါ အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေရန် ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းစသည့် အခြေအနေများနှင့် ပြည့်စုံနေပါမှ စိတ်ကျန်းမာရေးနှင့် ပြည့်စုံနေသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
စိတ်ကျန်းမာရေး ချို့ယွင်းစေနိုင်သော အကြောင်းရင်းများ
သန္ဓေသား^ မိခင်တွင် ဖြစ်ပွားသည့် ရောဂါများ
ကလေးဘဝ ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြော ရောဂါ^ဒဏ်ရာ
မျိုးရိုးဗီဇ
စိတ်ရောဂါ
ကလေးဘဝ အတွင်း စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးခံရမှုများ
ဦးနှောက် နှင့် အာရုံကြော ရောဂါ^ဒဏ်ရာ
အရက်၊ မူးယစ်ဆေးဝါး သုံးစွဲခြင်း
စိတ်ဖိစီးမှုများ
အခြား ရောဂါများ
အဖြစ်များသော စိတ်ရောဂါများ
(က) စိတ်ဖေါက်ပြန်ရောဂါ
စိတ်ဖေါက်ပြန်သည့် လက္ခဏာများ
• ပြောဆိုသူမရှိဘဲ သူများမကြားရသောအသံများ ကြားရခြင်း၊ သူများမမြင်သောအရာများ မြင်ရခြင်း၊ အနံ့မရှိဘဲ အနံ့များ ရတတ်ခြင်း၊ ပစ္စည်းမရှိဘဲ အတွေ့အထိခံစားရခြင်း
• အပြုအမူများ မူမမှန်ခြင်း၊ ရုတ်တရက်ကြမ်းတမ်းခြင်း၊ ဒေါသဖြစ်ခြင်း၊ တခါတရံ မလှုပ်မယှက်ဘဲ ကျောက်ရုပ်ကဲ့သို့ ဖြစ်နေ တတ်ခြင်း
• သာမန်အားဖြင့် နားမလည်နိုင်သော၊ လက်မခံနိုင်သော သံသယစိတ်များ လွန်ကဲနေခြင်း
• ရောဂါဖြစ်နေသော်လည်း၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကို နေကောင်းနေသည်၊ ရောဂါလုံးဝမဖြစ်ဟု ထင်နေခြင်း
• တစ်ယောက်တည်း စကားပြောနေခြင်း၊ တစ်ယောက်တည်း ပြုံးခြင်း၊ တစ်ဦးတည်း အကြောင်းမဲ့ ခဏခဏရယ်ခြင်း
• စကားပြောမမှန်ဘဲ အဆက်အစပ်မရှိသော စကားများပြောခြင်း
• တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းမှုအားနည်းပြီး ရေချိုးရန်၊ အဝတ်အစားလဲရန်၊ အလွန်ပြောဆိုရခြင်း၊ မိမိကိုယ်ကို ဂရုမစိုက်နိုင်ခြင်း
• အတွေးအခေါ်များ ချို့ယွင်းလာခြင်း၊ မဟုတ်မမှန်သော၊ မှားယွင်းသော ယုံကြည်ချက်များရှိခြင်း၊ ရှင်းပြ၍မရခြင်း
• နေ့စဉ်ပုံမှန်လုပ်ဆောင်နေကြအလုပ်များ မလုပ်ကိုင်နိုင်တော့ခြင်း၊ မည်သည့်အလုပ်မှမလုပ်ဘဲ အလကားနေခြင်း
• လူ့အသိုက်အဝန်းကို ရှောင်ကြဉ်လာခြင်း၊ လူများနှင့်မတွေ့လိုတော့ဘဲ တစ်ယောက်တည်းနေတတ်လာခြင်း
(ခ) စိတ်ကျရောဂါ
စိတ်ကျရောဂါ လက္ခဏာများ
• စိတ်ပျော်ရွှင်မှုမရှိခြင်း
• စိတ်အားငယ်၍ ဝမ်းနည်းနေခြင်း၊ မျက်ရည်ကျခြင်း
• စိတ်ရောကိုယ်ပါ ထိုင်းမှိုင်းနှေးကွေးနေခြင်း
• ညစဉ်ရက်ဆက်အိပ်မပျော်ခြင်း၊ အထူးသဖြင့် သန်းခေါင်ကျော်လျင် နိုးနေပြီး ပြန်အိပ်မပျော်ခြင်း
• အစားအသောက်ပျက်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန်ကျဆင်းခြင်း
• ဝမ်းသာစရာရှိသော်လည်း မပျော်နိုင်ခြင်း
• အရာရာကို စိတ်ပါဝင်စားမှုမရှိခြင်း၊ အာရုံမစူးစိုက်နိုင်ခြင်း
• ပင်ပန်းနွမ်းနယ်နေပြီး အားမရှိသကဲ့သို့ခံစားရခြင်း
• မိမိကိုယ်ကိုယ် အပြစ်ရှိသည်၊ ကြီးမားသောအမှားများ လုပ်ခဲ့မိသည်ဟု မှားယွင်းစွာယုံကြည်နေခြင်း
• သေကြောင်းကြံစည်ရန် စိတ်ကူးများရှိနေခြင်း၊ အားထုတ်ခြင်း
(ဂ) စိတ်ြွကရောဂါ
စိတ်ြွကရောဂါ လက္ခဏာများ
• စိတ်ရောကိုယ်ပါ အထူးတက်ြွကနေခြင်း • ကရားရေလွှတ် အဆက်မပြတ်စကားပြောခြင်း
• ဘဝင်မြင့်ခြင်း • အလွန်အမင်းပျော်ရွှင်နေခြင်း
• အသုံးအဖြုန်းများခြင်း • အလှအပပြင်ဆင်မှုလွန်ကဲခြင်း
• ကြမ်းတမ်းစွာပြုမူတတ်ခြင်း • အအိပ်နည်းခြင်း
• အဆင်အခြင်ကင်းမဲ့ခြင်း • ကာမရာဂစိတ်များခြင်း
စိတ်ဖေါက်ပြန်၊ စိတ်ြွက၊ စိတ်ကျသောရောဂါလက္ခဏာများတွေ့ရှိပါက
• လူနာအား ညင်သာစွာဆက်ဆံပါ။
• ဆရာဝန်ညွှန်ကြားသည့်အတိုင်း ဆေးကို အနည်းဆုံး ၆ လမှန်မှန်သောက်ခိုင်းပါ။
• လိုအပ်ပါက တစ်လတစ်ကြိမ် ဆေးထိုးခိုင်းပါ။
• စိတ်ြွကသောလူနာများကိုလည်း ၎င်းင်းအတိုင်းပေးနိုင်ပါသည်။
• စိတ်ြွကသောသူများကို မြှောက်ထိုးပင့်ကော် မလုပ်ပါစေနှင့်။
• သူတို့နှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်ပြောလျင် လူနာအခြေအနေ ပိုဆိုးရွားတတ်ပါသည်။
• စိတ်ကျနေသောလူနာများ သေကြောင်းကြံစည်မှု မဖြစ်နိုင်ရန် အိမ်သားများက ဂရုစိုက်စောင့်ကြည့်ပါ။
• လူနာပြန်လည်နေကောင်းပါက အလုပ်ပြန်လုပ်ခိုင်းပါ။
• လူနာများအား လူမှုအသိုက်အဝန်းထဲသို့ ပြန်ဝင်နိုင်ရန် ကူညီပါ။
• လိုအပ်ပါက နီးစပ်ရာ စိတ်ကျန်းမာရေးဌာန၊ ဆေးရုံများသို့ လွှဲပြောင်းပို့ဆောင်ပေးပါ။
(ဃ) စိုးရိမ်စိတ်လွန်ရောဂါ
စိုးရိမ်စိတ်လွန်ရောဂါ လက္ခဏာများ
• ခြေဖျား၊ လက်ဖျားအေးခြင်း၊ ရင်တုန်ခြင်း၊ ဇက်ထိုးခေါင်းကိုက်ဖြစ်ခြင်း၊ အကြောတက်ခြင်း
• စိုးရိမ်စိတ်လွန်ကဲခြင်း၊ စိတ်ပူပန်မှုများခြင်း
• အတွေးများပြီး ညဉ့်ဦးပိုင်း အိပ်မပျော်ခြင်း
• ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း
• ဆူညံသံ မခံနိုင်ခြင်း၊ နားပူ မျက်စိရှုပ် မခံနိုင်ခြင်း
• အာရုံစူးစိုက်မှုအားနည်းခြင်း၊ ကြာကြာအာရုံမစိုက်နိုင်ခြင်း
• မဖြစ်သေးသောကိစ္စများကို ကြိုတင်တွေးပြီးပူပန်ခြင်း၊ စိုးရိမ်ကြောက်ရွံ့ခြင်း
• မိမိကိုယ်ကို ရောဂါတစ်ခုခု ခံစားနေရသည်ဟု ယူဆပြီး ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်း၊ ဆရာဝန်များထံသို့ မကြာခဏ ပြသရခြင်း
စိုးရိမ်စိတ်လွန်ရောဂါလက္ခဏာများတွေ့ရှိပါက
• လူနာ၏အခက်အခဲများကို စိတ်ရှည်စွာ နားထောင်ပေးခြင်းဖြင့် သက်သာစေနိုင်ပါသည်။
• ဤကဲ့သို့ လက္ခဏာများ ခံစားနေရခြင်းသည် စိုးရိမ်စိတ်များမှုကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း စိတ်ရှည်စွာရှင်းပြပေးပါ။
• လူနာအနေဖြင့် စိတ်ကိုဖြေလျော့ထားပါက ကိုယ်ရောစိတ်ပါတောင့်တင်းနေမှုများ လျော့နည်းသွားနိုင်ကြောင်း ရှင်းပြပေးပါ။
• လူနာကို ပုံမှန်လုပ်ငန်းများလုပ်ခိုင်းပါ။ မလိုအပ်ပဲ အနားမယူပါစေနှင့်။
• ယုံကြည်ရာဘာသာရေးနည်းလမ်းများဖြင့်လည်း သက်သာစေနိုင်ပါသည်။
(င) အရက်စွဲခြင်း (စာမျက်နှာ ၁၇၈ နှင့် ၁၇၉တွင် ဆက်လက်ဖော်ပြထားပါသည်။) အရက်စွဲခြင်း၏ လက္ခဏာများ
• အရက်အလွန်အကျွံသောက်ခြင်း
• အရက်မသောက်ရလျှင် ခြေလက်တုန်ခြင်း၊ ကတုန်ကယင်ဖြစ်ခြင်း
• နံနက်ပိုင်းတွင် အရက်သောက်တတ်ခြင်း
• အရက်မူးခဲ့ပြီး ညကအဖြစ်အပျက်များကို နောက်တစ်နေ့နံနက်တွင် လုံးဝမမှတ်မိခြင်း
• သတိလစ်ခြင်း၊ တက်ခြင်း
• အရက်ကြောင့် စိတ်ဖောက်ပြန်တတ်ခြင်း
• အရက်ကြောင့် လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး၊ ကျန်းမာရေး ပြဿနာများဖြစ်ပေါ်တတ်ခြင်း
(စ) မူးယစ်ဆေးစွဲခြင်း
မူးယစ်ဆေးစွဲခြင်း၏ လက္ခဏာများ
• ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် စိတ်ဝင်စားမှုနည်းပါးလာခြင်း
• စိတ်လက်မအီမသာခံစားရခြင်း
• လှုပ်ရှားသွားလာမှုများ နှေးကွေးလေးလံလာခြင်း
• အာရုံစူးစိုက်နိုင်စွမ်း နည်းပါးလာခြင်း
• ဆင်ခြင်တုံတရားများ လျော့ပါးလာခြင်း
• ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး၊ မိသားစုတာဝန် နှင့် အလုပ်တာဝန်များလစ်ဟင်းလာခြင်း
• ဆေးသုံးစွဲမှုလွန်ကဲသွားပါက သူငယ်အိမ်ကျဉ်းမြောင်းနေခြင်း၊ အသက်ရှူရခက်ခဲလာခြင်းနှင့် သတိလစ်ခြင်းဆိုသည့် လက္ခဏာစု(၃) ခု တွေ့နိုင်ပါသည်။
မူးယစ်ဆေးပြတ်ခြင်း၏ လက္ခဏာများ
• ပျို့အန်ခြင်း၊ ရင်တုန်ခြင်း • ဂနာမငြိမ်ဖြစ်ခြင်း
• ကိုယ်၊ လက်၊ အဆစ်အမြစ်များ ကိုက်ခဲခြင်း • မျက်ရည်ယိုခြင်း၊ နှာရည်ယိုခြင်း၊ သမ်းခြင်း
• ချွေးထွက်လွန်ခြင်း • ကြက်သီးထခြင်း
• သူငယ်အိမ်ကျယ်နေခြင်း • ဝမ်းပျက်ခြင်း
• ကိုယ်အပူချိန် တက်လိုက် ကျလိုက်ဖြစ်ခြင်း • ဝမ်းဗိုက်အောင့်ခြင်း
စိတ်ြွကရူးသွပ်ဆေး
စိတ်ြွကရူးသွပ်ဆေးသုံးစွဲသည့် လက္ခဏာများ
• မအိပ်ခြင်း၊
• သွက်လက်နေခြင်း၊ စကားများခြင်း၊
• ဂနာမငြိမ်ဖြစ်ခြင်း၊
• စိုးရိမ်စိတ်များလာခြင်း၊
• စိတ်တိုခြင်း၊ ဒေါသကြီးခြင်း၊ ကြမ်းတမ်းခြင်း
• စိတ်ဖောက်ပြန်ခြင်း
စိတ်ြွကရူးသွပ်ဆေးပြတ်သည့် လက္ခဏာများ
• ခြေကုန်လက်ပန်းကျခြင်း၊
• အအိပ်အနေ အစားအသောက်မမှန်ခြင်း၊
• စိတ်ကျခြင်း၊
• မိမိကိုယ်ကို သေကြောင်းကြံစည်ခြင်း၊
(ဆ)ညဏ်ရည်နိမ့်ရောဂါ
ညဏ််််ရည်နိမ့်ရောဂါ၏ လက္ခဏာများ
• သာမန်ကလေးသူငယ်များထက် ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် ညဏ််််ရည်ဖွံ့ဖြိုးမှု နှေးကွေးနေခြင်း (အထိုင်အထ နောက်ကျခြင်း၊ လမ်းလျှောက် နောက်ကျခြင်း၊ စကားပြောနောက်ကျခြင်း)၊
• စာမလိုက်နိုင်ခြင်း၊ စာသင်ကြားရန်ခက်ခဲခြင်း၊
• မငြိမ်မသက်ဖြစ်ခြင်း၊ အာရုံစူးစိုက်မှုနည်းခြင်း၊
• အသက်အရွယ်အလိုက် မစဉ်းစား၊ မတွေးခေါ်တတ်ခြင်း
• အသက်အရွယ်အလိုက် လူမှုဆက်ဆံရေးတွင် အခက်အခဲရှိခြင်း (သက်တူရွယ်တူများနှင့် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံနိုင်ခြင်း မရှိဘဲ ငယ်သူများနှင့်သာ ပေါင်းသင်းနိုင်ခြင်း)
• မိမိကိုယ်ကိုမိမိ မစောင့်ရှောက်နိုင်ခြင်း (အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်သည်ကို မသိခြင်း၊ မရှောင်နိုင်ခြင်း)
ညဏ််််ရည်နိမ့်ကလေးများ တွေ့ရှိပါက
• နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများ (ကိုယ်တိုင်အစာစားသောက်ခြင်း၊ ရေချိုးခြင်း၊ တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်ခြင်း၊ အဝတ်အစားလဲခြင်း) လုပ်ကိုင်နိုင်ရန် လေ့ကျင့်ပေးပါ။
• မိမိကိုယ်ကို စောင့်ရှောက်နိုင်အောင် လေ့ကျင့်ပေးပါ။
• လေ့ကျင့်ရာတွင် စိတ်ရှည်ပါ။
• လွယ်ကူပြီး လက်တွေ့လုပ်နိုင်သည့်လုပ်ငန်း၊ အသက်မွေးမှုလုပ်ငန်းများကို စီမံပြုလုပ်ပေးပါ။
(ဇ) သေကြောင်းကြံစည်ခြင်း
• မိမိကိုယ်ကို သေကြောင်းကြံစည်ခြင်းသည် အရေးပေါ် စိတ်ကျန်းမာရေးအခြေအနေပင်ဖြစ်ပါသည်။
• သေကြောင်းကြံစည်လိုကြောင်း ပြောသူများကို လျစ်လျူရှုမထားပါနှင့်၊ သေကြောင်းကြံစည်ရန် ကြိုးစားမှုများသည် မတော်တဆ အောင်မြင်သွားတတ်ကြောင်း သတိပြုပါ။
• ငြိမ်သက်လွန်းခြင်း၊ နှေးကွေးလေးလံခြင်း၊ ရှောင်ဖယ်နေတတ်ခြင်း၊ အားငယ်နေပြီး သေလိုသောဆန္ဒများကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခြင်း များသည် မိမိကိုယ်ကိုသေကြောင်းကြံစည်နိုင်ရန် အလားအလာများစွာရှိသူများ ဖြစ်ပါသည်။
ပြုစုနည်း
• လူနာကို တစ်ယောက်တည်း မထားပါနှင့်။
• လူနာနှင့်အတူ မိသားစုထဲမှ တစ်ယောက်ယောက် အမြဲရှိပါစေ။
• လူနာ၏ခံစားချက်များကို ဖွင့်ဟပြောဆိုပါစေ။
• လူနာ၏ခံစားချက်များပြောပြခြင်းကို ဝေဖန်မှုမပါဘဲ ကြင်နာမှုဖြင့်နားထောင်ပါ။
• လူနာကို အားပေးကူညီပါ။
• လူနာ၏မျှော်လင့်ချက်များကို ဖော်ထုတ်ပေးပါ။
• ထိရောက်သော အကြံပေးလမ်းညွှန်ခြင်းများဖြင့် စိတ်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုခံယူလာစေရန် ကြိုးစားပေးပါ။
စိတ်ကျန်းမာခြင်း ဆိုသည်မှာ
ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုချက်အရ လူတစ်ယောက်သည်-
• စိတ်ရောဂါ ဝေဒနာ မခံစားရခြင်းသာမက
• မိမိ၏ စွမ်းဆောင်နိုင်မှုနှင့် မိမိ၏ အားနည်းချက်များကို အမှန်အတိုင်း လက်ခံနိုင်ခြင်း၊
• သာမန်တွေ့ကြုံနေရသည့် စိတ်ဖိစီးမှုများကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနိုင်ခြင်း၊
• မိမိနေထိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် လိုက်လျော ညီထွေစွာ နေထိုင် ဆက်ဆံနိုင်ခြင်း၊
• မိမိတစ်ဦးတည်းအတွက်သာမက ၊ မိမိနေထိုင်ရာဒေသ လူမှုအသိုင်းအဝန်းအတွက်ပါ အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေရန် ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းစသည့် အခြေအနေများနှင့် ပြည့်စုံနေပါမှ စိတ်ကျန်းမာရေးနှင့် ပြည့်စုံနေသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
စိတ်ကျန်းမာရေး ချို့ယွင်းစေနိုင်သော အကြောင်းရင်းများ
သန္ဓေသား^ မိခင်တွင် ဖြစ်ပွားသည့် ရောဂါများ
ကလေးဘဝ ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြော ရောဂါ^ဒဏ်ရာ
မျိုးရိုးဗီဇ
စိတ်ရောဂါ
ကလေးဘဝ အတွင်း စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးခံရမှုများ
ဦးနှောက် နှင့် အာရုံကြော ရောဂါ^ဒဏ်ရာ
အရက်၊ မူးယစ်ဆေးဝါး သုံးစွဲခြင်း
စိတ်ဖိစီးမှုများ
အခြား ရောဂါများ
အဖြစ်များသော စိတ်ရောဂါများ
(က) စိတ်ဖေါက်ပြန်ရောဂါ
စိတ်ဖေါက်ပြန်သည့် လက္ခဏာများ
• ပြောဆိုသူမရှိဘဲ သူများမကြားရသောအသံများ ကြားရခြင်း၊ သူများမမြင်သောအရာများ မြင်ရခြင်း၊ အနံ့မရှိဘဲ အနံ့များ ရတတ်ခြင်း၊ ပစ္စည်းမရှိဘဲ အတွေ့အထိခံစားရခြင်း
• အပြုအမူများ မူမမှန်ခြင်း၊ ရုတ်တရက်ကြမ်းတမ်းခြင်း၊ ဒေါသဖြစ်ခြင်း၊ တခါတရံ မလှုပ်မယှက်ဘဲ ကျောက်ရုပ်ကဲ့သို့ ဖြစ်နေ တတ်ခြင်း
• သာမန်အားဖြင့် နားမလည်နိုင်သော၊ လက်မခံနိုင်သော သံသယစိတ်များ လွန်ကဲနေခြင်း
• ရောဂါဖြစ်နေသော်လည်း၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကို နေကောင်းနေသည်၊ ရောဂါလုံးဝမဖြစ်ဟု ထင်နေခြင်း
• တစ်ယောက်တည်း စကားပြောနေခြင်း၊ တစ်ယောက်တည်း ပြုံးခြင်း၊ တစ်ဦးတည်း အကြောင်းမဲ့ ခဏခဏရယ်ခြင်း
• စကားပြောမမှန်ဘဲ အဆက်အစပ်မရှိသော စကားများပြောခြင်း
• တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းမှုအားနည်းပြီး ရေချိုးရန်၊ အဝတ်အစားလဲရန်၊ အလွန်ပြောဆိုရခြင်း၊ မိမိကိုယ်ကို ဂရုမစိုက်နိုင်ခြင်း
• အတွေးအခေါ်များ ချို့ယွင်းလာခြင်း၊ မဟုတ်မမှန်သော၊ မှားယွင်းသော ယုံကြည်ချက်များရှိခြင်း၊ ရှင်းပြ၍မရခြင်း
• နေ့စဉ်ပုံမှန်လုပ်ဆောင်နေကြအလုပ်များ မလုပ်ကိုင်နိုင်တော့ခြင်း၊ မည်သည့်အလုပ်မှမလုပ်ဘဲ အလကားနေခြင်း
• လူ့အသိုက်အဝန်းကို ရှောင်ကြဉ်လာခြင်း၊ လူများနှင့်မတွေ့လိုတော့ဘဲ တစ်ယောက်တည်းနေတတ်လာခြင်း
(ခ) စိတ်ကျရောဂါ
စိတ်ကျရောဂါ လက္ခဏာများ
• စိတ်ပျော်ရွှင်မှုမရှိခြင်း
• စိတ်အားငယ်၍ ဝမ်းနည်းနေခြင်း၊ မျက်ရည်ကျခြင်း
• စိတ်ရောကိုယ်ပါ ထိုင်းမှိုင်းနှေးကွေးနေခြင်း
• ညစဉ်ရက်ဆက်အိပ်မပျော်ခြင်း၊ အထူးသဖြင့် သန်းခေါင်ကျော်လျင် နိုးနေပြီး ပြန်အိပ်မပျော်ခြင်း
• အစားအသောက်ပျက်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန်ကျဆင်းခြင်း
• ဝမ်းသာစရာရှိသော်လည်း မပျော်နိုင်ခြင်း
• အရာရာကို စိတ်ပါဝင်စားမှုမရှိခြင်း၊ အာရုံမစူးစိုက်နိုင်ခြင်း
• ပင်ပန်းနွမ်းနယ်နေပြီး အားမရှိသကဲ့သို့ခံစားရခြင်း
• မိမိကိုယ်ကိုယ် အပြစ်ရှိသည်၊ ကြီးမားသောအမှားများ လုပ်ခဲ့မိသည်ဟု မှားယွင်းစွာယုံကြည်နေခြင်း
• သေကြောင်းကြံစည်ရန် စိတ်ကူးများရှိနေခြင်း၊ အားထုတ်ခြင်း
(ဂ) စိတ်ြွကရောဂါ
စိတ်ြွကရောဂါ လက္ခဏာများ
• စိတ်ရောကိုယ်ပါ အထူးတက်ြွကနေခြင်း • ကရားရေလွှတ် အဆက်မပြတ်စကားပြောခြင်း
• ဘဝင်မြင့်ခြင်း • အလွန်အမင်းပျော်ရွှင်နေခြင်း
• အသုံးအဖြုန်းများခြင်း • အလှအပပြင်ဆင်မှုလွန်ကဲခြင်း
• ကြမ်းတမ်းစွာပြုမူတတ်ခြင်း • အအိပ်နည်းခြင်း
• အဆင်အခြင်ကင်းမဲ့ခြင်း • ကာမရာဂစိတ်များခြင်း
စိတ်ဖေါက်ပြန်၊ စိတ်ြွက၊ စိတ်ကျသောရောဂါလက္ခဏာများတွေ့ရှိပါက
• လူနာအား ညင်သာစွာဆက်ဆံပါ။
• ဆရာဝန်ညွှန်ကြားသည့်အတိုင်း ဆေးကို အနည်းဆုံး ၆ လမှန်မှန်သောက်ခိုင်းပါ။
• လိုအပ်ပါက တစ်လတစ်ကြိမ် ဆေးထိုးခိုင်းပါ။
• စိတ်ြွကသောလူနာများကိုလည်း ၎င်းင်းအတိုင်းပေးနိုင်ပါသည်။
• စိတ်ြွကသောသူများကို မြှောက်ထိုးပင့်ကော် မလုပ်ပါစေနှင့်။
• သူတို့နှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်ပြောလျင် လူနာအခြေအနေ ပိုဆိုးရွားတတ်ပါသည်။
• စိတ်ကျနေသောလူနာများ သေကြောင်းကြံစည်မှု မဖြစ်နိုင်ရန် အိမ်သားများက ဂရုစိုက်စောင့်ကြည့်ပါ။
• လူနာပြန်လည်နေကောင်းပါက အလုပ်ပြန်လုပ်ခိုင်းပါ။
• လူနာများအား လူမှုအသိုက်အဝန်းထဲသို့ ပြန်ဝင်နိုင်ရန် ကူညီပါ။
• လိုအပ်ပါက နီးစပ်ရာ စိတ်ကျန်းမာရေးဌာန၊ ဆေးရုံများသို့ လွှဲပြောင်းပို့ဆောင်ပေးပါ။
(ဃ) စိုးရိမ်စိတ်လွန်ရောဂါ
စိုးရိမ်စိတ်လွန်ရောဂါ လက္ခဏာများ
• ခြေဖျား၊ လက်ဖျားအေးခြင်း၊ ရင်တုန်ခြင်း၊ ဇက်ထိုးခေါင်းကိုက်ဖြစ်ခြင်း၊ အကြောတက်ခြင်း
• စိုးရိမ်စိတ်လွန်ကဲခြင်း၊ စိတ်ပူပန်မှုများခြင်း
• အတွေးများပြီး ညဉ့်ဦးပိုင်း အိပ်မပျော်ခြင်း
• ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း
• ဆူညံသံ မခံနိုင်ခြင်း၊ နားပူ မျက်စိရှုပ် မခံနိုင်ခြင်း
• အာရုံစူးစိုက်မှုအားနည်းခြင်း၊ ကြာကြာအာရုံမစိုက်နိုင်ခြင်း
• မဖြစ်သေးသောကိစ္စများကို ကြိုတင်တွေးပြီးပူပန်ခြင်း၊ စိုးရိမ်ကြောက်ရွံ့ခြင်း
• မိမိကိုယ်ကို ရောဂါတစ်ခုခု ခံစားနေရသည်ဟု ယူဆပြီး ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်း၊ ဆရာဝန်များထံသို့ မကြာခဏ ပြသရခြင်း
စိုးရိမ်စိတ်လွန်ရောဂါလက္ခဏာများတွေ့ရှိပါက
• လူနာ၏အခက်အခဲများကို စိတ်ရှည်စွာ နားထောင်ပေးခြင်းဖြင့် သက်သာစေနိုင်ပါသည်။
• ဤကဲ့သို့ လက္ခဏာများ ခံစားနေရခြင်းသည် စိုးရိမ်စိတ်များမှုကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း စိတ်ရှည်စွာရှင်းပြပေးပါ။
• လူနာအနေဖြင့် စိတ်ကိုဖြေလျော့ထားပါက ကိုယ်ရောစိတ်ပါတောင့်တင်းနေမှုများ လျော့နည်းသွားနိုင်ကြောင်း ရှင်းပြပေးပါ။
• လူနာကို ပုံမှန်လုပ်ငန်းများလုပ်ခိုင်းပါ။ မလိုအပ်ပဲ အနားမယူပါစေနှင့်။
• ယုံကြည်ရာဘာသာရေးနည်းလမ်းများဖြင့်လည်း သက်သာစေနိုင်ပါသည်။
(င) အရက်စွဲခြင်း (စာမျက်နှာ ၁၇၈ နှင့် ၁၇၉တွင် ဆက်လက်ဖော်ပြထားပါသည်။) အရက်စွဲခြင်း၏ လက္ခဏာများ
• အရက်အလွန်အကျွံသောက်ခြင်း
• အရက်မသောက်ရလျှင် ခြေလက်တုန်ခြင်း၊ ကတုန်ကယင်ဖြစ်ခြင်း
• နံနက်ပိုင်းတွင် အရက်သောက်တတ်ခြင်း
• အရက်မူးခဲ့ပြီး ညကအဖြစ်အပျက်များကို နောက်တစ်နေ့နံနက်တွင် လုံးဝမမှတ်မိခြင်း
• သတိလစ်ခြင်း၊ တက်ခြင်း
• အရက်ကြောင့် စိတ်ဖောက်ပြန်တတ်ခြင်း
• အရက်ကြောင့် လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး၊ ကျန်းမာရေး ပြဿနာများဖြစ်ပေါ်တတ်ခြင်း
(စ) မူးယစ်ဆေးစွဲခြင်း
မူးယစ်ဆေးစွဲခြင်း၏ လက္ခဏာများ
• ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် စိတ်ဝင်စားမှုနည်းပါးလာခြင်း
• စိတ်လက်မအီမသာခံစားရခြင်း
• လှုပ်ရှားသွားလာမှုများ နှေးကွေးလေးလံလာခြင်း
• အာရုံစူးစိုက်နိုင်စွမ်း နည်းပါးလာခြင်း
• ဆင်ခြင်တုံတရားများ လျော့ပါးလာခြင်း
• ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး၊ မိသားစုတာဝန် နှင့် အလုပ်တာဝန်များလစ်ဟင်းလာခြင်း
• ဆေးသုံးစွဲမှုလွန်ကဲသွားပါက သူငယ်အိမ်ကျဉ်းမြောင်းနေခြင်း၊ အသက်ရှူရခက်ခဲလာခြင်းနှင့် သတိလစ်ခြင်းဆိုသည့် လက္ခဏာစု(၃) ခု တွေ့နိုင်ပါသည်။
မူးယစ်ဆေးပြတ်ခြင်း၏ လက္ခဏာများ
• ပျို့အန်ခြင်း၊ ရင်တုန်ခြင်း • ဂနာမငြိမ်ဖြစ်ခြင်း
• ကိုယ်၊ လက်၊ အဆစ်အမြစ်များ ကိုက်ခဲခြင်း • မျက်ရည်ယိုခြင်း၊ နှာရည်ယိုခြင်း၊ သမ်းခြင်း
• ချွေးထွက်လွန်ခြင်း • ကြက်သီးထခြင်း
• သူငယ်အိမ်ကျယ်နေခြင်း • ဝမ်းပျက်ခြင်း
• ကိုယ်အပူချိန် တက်လိုက် ကျလိုက်ဖြစ်ခြင်း • ဝမ်းဗိုက်အောင့်ခြင်း
စိတ်ြွကရူးသွပ်ဆေး
စိတ်ြွကရူးသွပ်ဆေးသုံးစွဲသည့် လက္ခဏာများ
• မအိပ်ခြင်း၊
• သွက်လက်နေခြင်း၊ စကားများခြင်း၊
• ဂနာမငြိမ်ဖြစ်ခြင်း၊
• စိုးရိမ်စိတ်များလာခြင်း၊
• စိတ်တိုခြင်း၊ ဒေါသကြီးခြင်း၊ ကြမ်းတမ်းခြင်း
• စိတ်ဖောက်ပြန်ခြင်း
စိတ်ြွကရူးသွပ်ဆေးပြတ်သည့် လက္ခဏာများ
• ခြေကုန်လက်ပန်းကျခြင်း၊
• အအိပ်အနေ အစားအသောက်မမှန်ခြင်း၊
• စိတ်ကျခြင်း၊
• မိမိကိုယ်ကို သေကြောင်းကြံစည်ခြင်း၊
(ဆ)ညဏ်ရည်နိမ့်ရောဂါ
ညဏ််််ရည်နိမ့်ရောဂါ၏ လက္ခဏာများ
• သာမန်ကလေးသူငယ်များထက် ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် ညဏ််််ရည်ဖွံ့ဖြိုးမှု နှေးကွေးနေခြင်း (အထိုင်အထ နောက်ကျခြင်း၊ လမ်းလျှောက် နောက်ကျခြင်း၊ စကားပြောနောက်ကျခြင်း)၊
• စာမလိုက်နိုင်ခြင်း၊ စာသင်ကြားရန်ခက်ခဲခြင်း၊
• မငြိမ်မသက်ဖြစ်ခြင်း၊ အာရုံစူးစိုက်မှုနည်းခြင်း၊
• အသက်အရွယ်အလိုက် မစဉ်းစား၊ မတွေးခေါ်တတ်ခြင်း
• အသက်အရွယ်အလိုက် လူမှုဆက်ဆံရေးတွင် အခက်အခဲရှိခြင်း (သက်တူရွယ်တူများနှင့် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံနိုင်ခြင်း မရှိဘဲ ငယ်သူများနှင့်သာ ပေါင်းသင်းနိုင်ခြင်း)
• မိမိကိုယ်ကိုမိမိ မစောင့်ရှောက်နိုင်ခြင်း (အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်သည်ကို မသိခြင်း၊ မရှောင်နိုင်ခြင်း)
ညဏ််််ရည်နိမ့်ကလေးများ တွေ့ရှိပါက
• နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများ (ကိုယ်တိုင်အစာစားသောက်ခြင်း၊ ရေချိုးခြင်း၊ တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်ခြင်း၊ အဝတ်အစားလဲခြင်း) လုပ်ကိုင်နိုင်ရန် လေ့ကျင့်ပေးပါ။
• မိမိကိုယ်ကို စောင့်ရှောက်နိုင်အောင် လေ့ကျင့်ပေးပါ။
• လေ့ကျင့်ရာတွင် စိတ်ရှည်ပါ။
• လွယ်ကူပြီး လက်တွေ့လုပ်နိုင်သည့်လုပ်ငန်း၊ အသက်မွေးမှုလုပ်ငန်းများကို စီမံပြုလုပ်ပေးပါ။
(ဇ) သေကြောင်းကြံစည်ခြင်း
• မိမိကိုယ်ကို သေကြောင်းကြံစည်ခြင်းသည် အရေးပေါ် စိတ်ကျန်းမာရေးအခြေအနေပင်ဖြစ်ပါသည်။
• သေကြောင်းကြံစည်လိုကြောင်း ပြောသူများကို လျစ်လျူရှုမထားပါနှင့်၊ သေကြောင်းကြံစည်ရန် ကြိုးစားမှုများသည် မတော်တဆ အောင်မြင်သွားတတ်ကြောင်း သတိပြုပါ။
• ငြိမ်သက်လွန်းခြင်း၊ နှေးကွေးလေးလံခြင်း၊ ရှောင်ဖယ်နေတတ်ခြင်း၊ အားငယ်နေပြီး သေလိုသောဆန္ဒများကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခြင်း များသည် မိမိကိုယ်ကိုသေကြောင်းကြံစည်နိုင်ရန် အလားအလာများစွာရှိသူများ ဖြစ်ပါသည်။
ပြုစုနည်း
• လူနာကို တစ်ယောက်တည်း မထားပါနှင့်။
• လူနာနှင့်အတူ မိသားစုထဲမှ တစ်ယောက်ယောက် အမြဲရှိပါစေ။
• လူနာ၏ခံစားချက်များကို ဖွင့်ဟပြောဆိုပါစေ။
• လူနာ၏ခံစားချက်များပြောပြခြင်းကို ဝေဖန်မှုမပါဘဲ ကြင်နာမှုဖြင့်နားထောင်ပါ။
• လူနာကို အားပေးကူညီပါ။
• လူနာ၏မျှော်လင့်ချက်များကို ဖော်ထုတ်ပေးပါ။
• ထိရောက်သော အကြံပေးလမ်းညွှန်ခြင်းများဖြင့် စိတ်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုခံယူလာစေရန် ကြိုးစားပေးပါ။
ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါ
ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါ
ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါဆိုသည်မှာ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းနှင့် လေပြွန်န်များရောင်ရမ်းပြီး သာမန်ထက်ပို၍ တုန့်ပြန်မှု များပြားမြန်ဆန်နေခြင်း ဖြစ်သည်။
ဖြစ်ပွားရခြင်း အကြောင်းရင်းများ
• မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများ
• ဓာတ်မတည့်မှုများ
• အိမ်တွင်း၊ အိမ်ပြင် ဖုန်မှုန့် အခိုးအငွေ့များ
• ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း
• လေထုညစ်ညမ်းမှုများ
• ကပ်ပါးရောဂါနှင့် အခြားအသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ကူးစက်ရောဂါများ
• ပန်းနာဖြစ်စေသော ဆေးဝါးသောက်သုံးမှုများ
ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါ၏ လက္ခဏာများ
• အသက်ရှူစဉ် ရွှီရွှီမြည်ခြင်း
• ချောင်းခြောက်ဆိုးပြီး အသက်ရှူမဝခြင်း
• မောပန်းလွယ်ခြင်း
• စူးရှသော အနံ့ရလျှင်၊ စိတ်လှုပ်ရှားလျှင်၊ အားခွန်စိုက်၍အလုပ်လုပ်လျှင် မောကျပ်ချောင်းဆိုးလာခြင်း
• ဖြစ်နေကျအချိန်တွင် ပုံမှန်ဖြစ်ခြင်း (ဥပမာ - နွေ၊ မိုး၊ ဆောင်း စသည်ဖြင့်)
• ညအိပ်ပျော်နေစဉ် ချောင်းဆိုးခြင်း၊ ကျပ်ခြင်း
• အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး၊ သွေးတိုးကျဆေး အချို့ သုံးစွဲလျှင် ရင်ကျပ်လာခြင်း
ကာကွယ်ကုသရေး နည်းလမ်းများ
• ဆေးလိပ်သောက်တတ်လျှင် ဆေးလိပ်ဖြတ်ပါ။
• ဓာတ်မတည့်သော အရာများ ရှောင်ရှားပါ။ (အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များ၊ ဖုန်မှုန့်၊ အငွေ့၊ အနံ့အသက်၊ ဆေးဝါး၊ အစားအစာ စသည်ဖြင့်)
• တတ်ကျွမ်းနားလည်သူများနှင့် ပြသကာကုသမှု ခံယူပါ။
• ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်အောင် နေထိုင်ပါ။
• အခြားရောဂါများ (ဥပမာ - ဆီးချို၊ သွေးတိုး၊ အဝလွန်ရောဂါများ) ရှိနေပါက ပုံမှန်စစ်ဆေး ကုသမှုခံယူပါ။
• ညွှန်ကြားသည့်အတိုင်း ဆေးဝါးမှန်ကန်စွာ သုံးစွဲပြီး အခြားရှောင်ရန်၊ ဆောင်ရန်အချက်များကို လိုက်နာပါ။
• ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါသည် နာတာရှည်ရောဂါဖြစ်၍ ကုသမှုခံယူရာတွင် စိတ်ရှည်သည်းခံရန်လိုပါသည်။
ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါဆိုသည်မှာ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းနှင့် လေပြွန်န်များရောင်ရမ်းပြီး သာမန်ထက်ပို၍ တုန့်ပြန်မှု များပြားမြန်ဆန်နေခြင်း ဖြစ်သည်။
ဖြစ်ပွားရခြင်း အကြောင်းရင်းများ
• မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများ
• ဓာတ်မတည့်မှုများ
• အိမ်တွင်း၊ အိမ်ပြင် ဖုန်မှုန့် အခိုးအငွေ့များ
• ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း
• လေထုညစ်ညမ်းမှုများ
• ကပ်ပါးရောဂါနှင့် အခြားအသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ကူးစက်ရောဂါများ
• ပန်းနာဖြစ်စေသော ဆေးဝါးသောက်သုံးမှုများ
ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါ၏ လက္ခဏာများ
• အသက်ရှူစဉ် ရွှီရွှီမြည်ခြင်း
• ချောင်းခြောက်ဆိုးပြီး အသက်ရှူမဝခြင်း
• မောပန်းလွယ်ခြင်း
• စူးရှသော အနံ့ရလျှင်၊ စိတ်လှုပ်ရှားလျှင်၊ အားခွန်စိုက်၍အလုပ်လုပ်လျှင် မောကျပ်ချောင်းဆိုးလာခြင်း
• ဖြစ်နေကျအချိန်တွင် ပုံမှန်ဖြစ်ခြင်း (ဥပမာ - နွေ၊ မိုး၊ ဆောင်း စသည်ဖြင့်)
• ညအိပ်ပျော်နေစဉ် ချောင်းဆိုးခြင်း၊ ကျပ်ခြင်း
• အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး၊ သွေးတိုးကျဆေး အချို့ သုံးစွဲလျှင် ရင်ကျပ်လာခြင်း
ကာကွယ်ကုသရေး နည်းလမ်းများ
• ဆေးလိပ်သောက်တတ်လျှင် ဆေးလိပ်ဖြတ်ပါ။
• ဓာတ်မတည့်သော အရာများ ရှောင်ရှားပါ။ (အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များ၊ ဖုန်မှုန့်၊ အငွေ့၊ အနံ့အသက်၊ ဆေးဝါး၊ အစားအစာ စသည်ဖြင့်)
• တတ်ကျွမ်းနားလည်သူများနှင့် ပြသကာကုသမှု ခံယူပါ။
• ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်အောင် နေထိုင်ပါ။
• အခြားရောဂါများ (ဥပမာ - ဆီးချို၊ သွေးတိုး၊ အဝလွန်ရောဂါများ) ရှိနေပါက ပုံမှန်စစ်ဆေး ကုသမှုခံယူပါ။
• ညွှန်ကြားသည့်အတိုင်း ဆေးဝါးမှန်ကန်စွာ သုံးစွဲပြီး အခြားရှောင်ရန်၊ ဆောင်ရန်အချက်များကို လိုက်နာပါ။
• ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါသည် နာတာရှည်ရောဂါဖြစ်၍ ကုသမှုခံယူရာတွင် စိတ်ရှည်သည်းခံရန်လိုပါသည်။
နာတာရှည် အဆုတ်ပွ လေပြွန်ကျဉ်းရောဂါ
နာတာရှည် အဆုတ်ပွ လေပြွန်ကျဉ်းရောဂါ
ဖြစ်ပွားရခြင်း အကြောင်းရင်းများ
• ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း
• တခြားသူသောက်သော ဆေးလိပ်ငွေ့ကို တဆင့်ခံ ရှူရှိုက်ရခြင်း
• အိမ်တွင်း၊ အိမ်ပြင် လေထုညစ်ညမ်းခြင်း (မီးခိုးငွေ့၊ ဖုန်မှုန့်၊ အငွေ့မျိုးစုံ)
• အဆုတ်နှင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကို ဥပါဒ်ဖြစ်စေသော လုပ်ငန်းခွင်ဆိုင်ရာ အခဲ၊ အရည်၊ အငွေ့ပစ္စည်းများကို ကိုင်တွယ်ရှူရှိုက် ထိတွေ့ခြင်း
နာတာရှည် အဆုတ်ပွ လေပြွန်န်ကျဉ်းရောဂါ၏ လက္ခဏာများ
• ရေရှည်ချောင်းဆိုးခြင်း
• မောပန်းလျှင် ရွှီရွှီမြည်ခြင်း
• ချွဲသလိပ်များခြင်း
• ရောဂါရင့်လျှင် လှုပ်ရှားလိုက်သည်နှင့် မောခြင်း
• ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါကဲ့သို့ ဖြစ်လိုက်ပျောက်လိုက်မဟုတ်ဘဲ နာတာရှည်ခြင်း
• ကာလကြာလျှင် နှလုံးပါထိခိုက်ခြင်း
ကာကွယ်ကုသရေးနည်းလမ်းများ
• ဆေးလိပ်ဖြတ်ပါ။
• လေထုညစ်ညမ်းမှုကို ကာကွယ်တားဆီးပါ။
• ဖုန်၊ အမှုန့်၊ မီးခိုး၊ အငွေ့များကို တတ်နိုင်သလောက်ရှောင်ရှားပါ။
• ရောဂါဖြစ်လာလျှင် နားလည်တတ်ကျွမ်းသူများထံ စောစီးစွာပြသကုသပါ။
• ညွှန်ကြားသောဆေးဝါးများကို ပုံမှန်သုံးစွဲပါ။
• လိုအပ်လျှင် အောက်ဆီဂျင်ကုထုံးခံယူပါ။
• ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်အောင်နေထိုင်ပါ။
ဖြစ်ပွားရခြင်း အကြောင်းရင်းများ
• ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း
• တခြားသူသောက်သော ဆေးလိပ်ငွေ့ကို တဆင့်ခံ ရှူရှိုက်ရခြင်း
• အိမ်တွင်း၊ အိမ်ပြင် လေထုညစ်ညမ်းခြင်း (မီးခိုးငွေ့၊ ဖုန်မှုန့်၊ အငွေ့မျိုးစုံ)
• အဆုတ်နှင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကို ဥပါဒ်ဖြစ်စေသော လုပ်ငန်းခွင်ဆိုင်ရာ အခဲ၊ အရည်၊ အငွေ့ပစ္စည်းများကို ကိုင်တွယ်ရှူရှိုက် ထိတွေ့ခြင်း
နာတာရှည် အဆုတ်ပွ လေပြွန်န်ကျဉ်းရောဂါ၏ လက္ခဏာများ
• ရေရှည်ချောင်းဆိုးခြင်း
• မောပန်းလျှင် ရွှီရွှီမြည်ခြင်း
• ချွဲသလိပ်များခြင်း
• ရောဂါရင့်လျှင် လှုပ်ရှားလိုက်သည်နှင့် မောခြင်း
• ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါကဲ့သို့ ဖြစ်လိုက်ပျောက်လိုက်မဟုတ်ဘဲ နာတာရှည်ခြင်း
• ကာလကြာလျှင် နှလုံးပါထိခိုက်ခြင်း
ကာကွယ်ကုသရေးနည်းလမ်းများ
• ဆေးလိပ်ဖြတ်ပါ။
• လေထုညစ်ညမ်းမှုကို ကာကွယ်တားဆီးပါ။
• ဖုန်၊ အမှုန့်၊ မီးခိုး၊ အငွေ့များကို တတ်နိုင်သလောက်ရှောင်ရှားပါ။
• ရောဂါဖြစ်လာလျှင် နားလည်တတ်ကျွမ်းသူများထံ စောစီးစွာပြသကုသပါ။
• ညွှန်ကြားသောဆေးဝါးများကို ပုံမှန်သုံးစွဲပါ။
• လိုအပ်လျှင် အောက်ဆီဂျင်ကုထုံးခံယူပါ။
• ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်အောင်နေထိုင်ပါ။
ရင်သားကင်ဆာ
ရင်သားကင်ဆာ
ရင်သားကင်ဆာသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမျိုးသမီးများ၌ ဒုတိယအဖြစ်အများဆုံး ကင်ဆာဖြစ်ပါသည်။
• ရင်သားတွင် အကျိတ်အဖုတွေ့တိုင်း ကင်ဆာမဟုတ်ပါ။
• ရင်သားကင်ဆာဖြစ်စတွင် နာကျင်မှုမရှိပါ။
ကင်ဆာမဟုတ်သော ရင်သားအကျိတ်
• ၎င်းင်းအကျိတ်များသည် ခွဲစိတ်၍ ထုတ်ပြီးလျှင် တခြားသို့ပျံ့နှံ့ခြင်း မပြုပါ။
• အသက်အန္တရာယ် မရှိပါ။
ရင်သားကင်ဆာအကျိတ်
နီးစပ်ရာ ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်းသို့ ပျံ့နှံ့နိုင်သည်။ သွေးကြော၊ ပြန်ရည်ကြောများမှတဆင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများသို့ ရောက်ရှိသွားနိုင်သည်။ အသက်အန္တရာယ်ရှိသည်။ စောစီးစွာ သိရှိကုသပါက ပျောက်ကင်းနိုင်သည်။
မိမိရင်သားကို မိမိကိုယ်တိုင်စမ်းသပ်ခြင်း
မိမိရင်သားကို မိမိကိုယ်တိုင် စမ်းသပ်ရန်အတွက် မိနစ် အနည်းငယ်သာ လိုအပ်ပါသည်။ ရာသီလာပြီးသည့် အချိန်တွင် စမ်းသပ်ရမည်။ (အိပ်၍ဖြစ်စေ၊ မတ်တပ်ရပ်၍ ဖြစ်စေ စမ်းသပ်နိုင်သည်။ တစ်လတစ်ကြိမ် မှန်မှန်စမ်းသပ်ခြင်းဖြင့် မိမိရင်သားတွင် အကျိတ်အဖု ပေါ်လာပါက ချက်ချင်းသိရှိနိုင်မည်။) ရာသီမမှန်သော အမျိုးသမီးများ လစဉ် ရက်တစ်ရက်ကို သတ်မှတ်၍ ၎င်းင်းရက်အတိုင်း ပုံမှန် စမ်းသပ်ရမည်။
၁။ အိပ်လျက်အနေအထားဖြင့် စမ်းသပ်မည်ဆိုပါက ယာဘက်ရင်သားကို စမ်းရန် ယာဘက်ပခုံးအောက်တွင် ခေါင်းအုံးတစ်လုံး ထား၍ ယာဘက်လက်ကို ဦးခေါင်းနောက်သို့ မြှေုာက်ထားပြီး ဝဲဘက်လက်ဖြင့် စမ်းသပ်ရမည်။ ဝဲဘက်ရင်သား စမ်းသပ်ရန် ဝဲဘက်ပခုံးအောက်တွင် ခေါင်းအုံးတစ်လုံးထား၍ ဝဲဘက်လက်ကို ဦးခေါင်းနောက်သို့ မြှောက်ထားပြီး ယာဘက်လက်ဖြင့်စမ်းသပ်ရမည်။
၂။ စမ်းသပ်သောအခါ လက်ညှိုး၊ လက်ခလယ်၊ လက်သူြွကယ် (၃)ချောင်းဖြင့် စမ်းပါ။ ၃။ သေသေချာချာဖိ၍ စမ်းပါ။
၄။ ရင်သားကိုစနစ်တကျ လှည့်ပတ်၍ စမ်းရပါမည်။
၅။ ညှပ်ရိုး၏အပေါ်နှင့် အောက်တို့အပြင် ချိုင်းကိုလည်း စမ်းရပါမည်။
၆။ မှန်ရှေ့တွင် မိမိ ရင်သား၌ ချိုင့်နေခြင်း၊ နို့သီးခေါင်းအနေအထား အရောင်ပြောင်းလဲခြင်း၊ ရောင်ရမ်းခြင်း ရှိ^မရှိ ကြည့်ရှု စစ်ဆေးပါ။
ထိုသို့ကြည့်ရာ၌
၁။ ရင်သားနှစ်ဘက် အနိမ့်အမြင့် မတူခြင်း
၂။ ရင်သားပေါ်ရှိ အရေပြားချိုင့်ဝင်ခြင်း
၃။ ရင်သားတွင် မြင်သာသော အဖုအကျိတ်ရှိ^မရှိ
၄။ နို့သီးခေါင်းဝင်နေခြင်း ရှိ^မရှိ
၅။ နို့သီးခေါင်း၏ အရေပြားတွင် ပြောင်းလဲမှု ရှိ^မရှိ
၆။ ရင်သားနှစ်ဘက် အရွယ်ပမာဏ် မတူညီခြင်း
၇။ လက်မောင်းရောင်နေခြင်း ရှိ^မရှိ
၈။ နို့သီးခေါင်းမှ အရည် (သို့မဟုတ်) သွေးထွက်ခြင်း ရှိ^မရှိ
၉။ လည်ပင်းနှင့် ချိုင်းအောက်တွင် အကျိတ်အဖု ရှိ^မရှိ
သံသယရှိဖွယ် အကျိတ်အဖုတွေ့လျှင် တတ်ကျွမ်းသူဖြင့် ပြသစစ်ဆေးပါ။
ရင်သားကင်ဆာသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမျိုးသမီးများ၌ ဒုတိယအဖြစ်အများဆုံး ကင်ဆာဖြစ်ပါသည်။
• ရင်သားတွင် အကျိတ်အဖုတွေ့တိုင်း ကင်ဆာမဟုတ်ပါ။
• ရင်သားကင်ဆာဖြစ်စတွင် နာကျင်မှုမရှိပါ။
ကင်ဆာမဟုတ်သော ရင်သားအကျိတ်
• ၎င်းင်းအကျိတ်များသည် ခွဲစိတ်၍ ထုတ်ပြီးလျှင် တခြားသို့ပျံ့နှံ့ခြင်း မပြုပါ။
• အသက်အန္တရာယ် မရှိပါ။
ရင်သားကင်ဆာအကျိတ်
နီးစပ်ရာ ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်းသို့ ပျံ့နှံ့နိုင်သည်။ သွေးကြော၊ ပြန်ရည်ကြောများမှတဆင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများသို့ ရောက်ရှိသွားနိုင်သည်။ အသက်အန္တရာယ်ရှိသည်။ စောစီးစွာ သိရှိကုသပါက ပျောက်ကင်းနိုင်သည်။
မိမိရင်သားကို မိမိကိုယ်တိုင်စမ်းသပ်ခြင်း
မိမိရင်သားကို မိမိကိုယ်တိုင် စမ်းသပ်ရန်အတွက် မိနစ် အနည်းငယ်သာ လိုအပ်ပါသည်။ ရာသီလာပြီးသည့် အချိန်တွင် စမ်းသပ်ရမည်။ (အိပ်၍ဖြစ်စေ၊ မတ်တပ်ရပ်၍ ဖြစ်စေ စမ်းသပ်နိုင်သည်။ တစ်လတစ်ကြိမ် မှန်မှန်စမ်းသပ်ခြင်းဖြင့် မိမိရင်သားတွင် အကျိတ်အဖု ပေါ်လာပါက ချက်ချင်းသိရှိနိုင်မည်။) ရာသီမမှန်သော အမျိုးသမီးများ လစဉ် ရက်တစ်ရက်ကို သတ်မှတ်၍ ၎င်းင်းရက်အတိုင်း ပုံမှန် စမ်းသပ်ရမည်။
၁။ အိပ်လျက်အနေအထားဖြင့် စမ်းသပ်မည်ဆိုပါက ယာဘက်ရင်သားကို စမ်းရန် ယာဘက်ပခုံးအောက်တွင် ခေါင်းအုံးတစ်လုံး ထား၍ ယာဘက်လက်ကို ဦးခေါင်းနောက်သို့ မြှေုာက်ထားပြီး ဝဲဘက်လက်ဖြင့် စမ်းသပ်ရမည်။ ဝဲဘက်ရင်သား စမ်းသပ်ရန် ဝဲဘက်ပခုံးအောက်တွင် ခေါင်းအုံးတစ်လုံးထား၍ ဝဲဘက်လက်ကို ဦးခေါင်းနောက်သို့ မြှောက်ထားပြီး ယာဘက်လက်ဖြင့်စမ်းသပ်ရမည်။
၂။ စမ်းသပ်သောအခါ လက်ညှိုး၊ လက်ခလယ်၊ လက်သူြွကယ် (၃)ချောင်းဖြင့် စမ်းပါ။ ၃။ သေသေချာချာဖိ၍ စမ်းပါ။
၄။ ရင်သားကိုစနစ်တကျ လှည့်ပတ်၍ စမ်းရပါမည်။
၅။ ညှပ်ရိုး၏အပေါ်နှင့် အောက်တို့အပြင် ချိုင်းကိုလည်း စမ်းရပါမည်။
၆။ မှန်ရှေ့တွင် မိမိ ရင်သား၌ ချိုင့်နေခြင်း၊ နို့သီးခေါင်းအနေအထား အရောင်ပြောင်းလဲခြင်း၊ ရောင်ရမ်းခြင်း ရှိ^မရှိ ကြည့်ရှု စစ်ဆေးပါ။
ထိုသို့ကြည့်ရာ၌
၁။ ရင်သားနှစ်ဘက် အနိမ့်အမြင့် မတူခြင်း
၂။ ရင်သားပေါ်ရှိ အရေပြားချိုင့်ဝင်ခြင်း
၃။ ရင်သားတွင် မြင်သာသော အဖုအကျိတ်ရှိ^မရှိ
၄။ နို့သီးခေါင်းဝင်နေခြင်း ရှိ^မရှိ
၅။ နို့သီးခေါင်း၏ အရေပြားတွင် ပြောင်းလဲမှု ရှိ^မရှိ
၆။ ရင်သားနှစ်ဘက် အရွယ်ပမာဏ် မတူညီခြင်း
၇။ လက်မောင်းရောင်နေခြင်း ရှိ^မရှိ
၈။ နို့သီးခေါင်းမှ အရည် (သို့မဟုတ်) သွေးထွက်ခြင်း ရှိ^မရှိ
၉။ လည်ပင်းနှင့် ချိုင်းအောက်တွင် အကျိတ်အဖု ရှိ^မရှိ
သံသယရှိဖွယ် အကျိတ်အဖုတွေ့လျှင် တတ်ကျွမ်းသူဖြင့် ပြသစစ်ဆေးပါ။
အဆုတ်ကင်ဆာ
အဆုတ်ကင်ဆာ
အဆုတ်ကင်ဆာသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမျိုးသားများ၌ အဖြစ်အများဆုံး ကင်ဆာဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီးများတွင် တတိယအများဆုံး ကင်ဆာ ဖြစ်သည်။ ကင်ဆာဖြင့် သေဆုံးသူ (၅)ယောက်တွင် (၁)ယောက်မှာ အဆုတ်ကင်ဆာကြောင့်ဖြစ်သည်။ အဆုတ်ကင်ဆာ ဖြစ်ပွားမှု၏ (၈၅%)မှာ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဆေးလိပ်သောက်သောသူသည် မသောက်သောသူထက် (၁၅) ဆ မှ (၂၅) ဆ ပို၍ အဆုတ်ကင်ဆာဖြစ်ရန် အလားအလာရှိပါသည်။
အဆုတ်ကင်ဆာဖြစ်စေသောအကြောင်းများ
• ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းသည် အဆုတ်ကင်ဆာဖြစ်စေသော အရေးကြီးဆုံး အကြောင်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ကာလကြာရှည်စွာ ဆေးလိပ် သောက်ခြင်း၊ သောက်သုံးသည့် ဆေးလိပ်အရေအတွက်များခြင်း၊ သောက်သုံးသည့်ဆေးလိပ်တွင် ကတ္တရာနှင့် နီကိုတင်းများခြင်းသည် အဆုတ်ကင်ဆာဖြစ်စေသည်။ စီးကရက်သောက်ခြင်းကြောင့် အဆုတ်ကင်ဆာ ပိုမိုဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။
• အန္တရာယ်ရှိသော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အလုပ်လုပ်မှု၊ ဓါတ်ပစ္စည်း၊ ဓါတ်သတ္တုများနှင့် ထိတွေ့ခြင်းတို့ကြောင့် ကင်ဆာဖြစ်ရန် အလားအလာ ပိုမိုများပြားစေပါသည်။ ဥပမာ- ကျောက်မီးသွေးဓာတ်ငွေ့၊ ကရိုမိတ်၊ နီကယ်၊ အာဆင်းနစ်၊ ဗီနိုင်ကလိုရိုက်၊ မတ်စတတ်ဓါတ်ငွေ့၊ ဓါတ်ရောင်ခြည်ထွက်ပစ္စည်းများ တူးဖော်ခြင်း၊ မီးခံပြားမှုန့်နှင့် ထိတွေ့သူများသည် ဆေးလိပ်သောက်သော အလေ့အကျင့်ရှိပါက အဆုတ်ကင်ဆာဖြစ်ရန် အဆပေါင်း(၆၀) ပိုမိုဖြစ်စေပါသည်။
• မိမိကိုယ်တိုင် ဆေးလိပ်မသောက်သော်လည်း မိမိခင်ပွန်းသောက်သော ဆေးလိပ်ငွေ့ကို ရှူရှိုက်ရသော အမျိုးသမီး (၁၀)ယောက်အနက်
(၅) ယောက်ခန့်တွင် အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါဖြစ်ရန် အလားအလာရှိသည်။
• ယခင်က အဆုတ်တွင် တီဘီရောဂါဖြစ်ဖူးသူများသည် အမာရွတ်များ ကျန်ခဲ့ပါသည်။ ၎င်းတီဘီအမာရွတ်များမှ ကာလကြာသောအခါ အဆုတ်ကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
• အဆက်မပြတ်ချောင်းဆိုးခြင်း
• အသက်ရှူမဝခြင်း
• သလိပ်ထဲတွင် သွေးစများပါခြင်း
• ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း
• မကြာခဏ အဆုတ်အအေးမိခြင်း၊ ဖျားခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း
• အဆုတ်ကင်ဆာသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများသို့ ရောက်ရှိပါက ၎င်းရောက်ရှိသည့် နေရာအလိုက် ရောဂါလက္ခဏာများ ပြပါသည်။ (ဥပမာ- အကျိတ်များသို့ရောက်လျှင် အကျိတ်များကြီးခြင်း၊ အသည်းသို့ရောက်လျှင် အသည်းကြီးခြင်း)
အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါဖြစ်ရန် (၁၀)နှစ်မှ အနှစ်(၂၀)ကြာတတ်၍ လူလတ်ပိုင်းနှင့် လူကြီးပိုင်းတွင် အများအားဖြင့်တွေ့ရပါသည်။ အဆုတ်ကင်ဆာ ဖြစ်သောအခါ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းရှိ ကလာပ်စည်းများ အထိန်းအကွပ်မဲ့ပွားများသဖြင့် အကျိတ်အဖုဖြစ်လာသည်။ ကင်ဆာကလာပ်စည်းများ တခြားခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်းများသို့ လျင်မြန်စွာ ပြန့်သွားတတ်ပါသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အဆုတ်တွင် သွေးကြောနှင့် ပြန်ရည်ကြောများ များပြားသောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ ပြန်ရည်ကြောမှ ပြန့်လျှင် အကျိတ်များကြီးလာ၍ သွေးကြောမှ ပြန့်လျှင် အသည်း၊ အရိုး၊ ဦးနှောက်နှင့် အခြားအဆုတ်ဘက်သို့ ပြန့်သွားနိုင်ပါသည်။
အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါမဖြစ်ရန် အကောင်းဆုံး ကာကွယ်နည်းမှာ ဆေးလိပ်လုံးဝ မသောက်ရန်ပင်ဖြစ်သည်။
အဆုတ်ကင်ဆာသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမျိုးသားများ၌ အဖြစ်အများဆုံး ကင်ဆာဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီးများတွင် တတိယအများဆုံး ကင်ဆာ ဖြစ်သည်။ ကင်ဆာဖြင့် သေဆုံးသူ (၅)ယောက်တွင် (၁)ယောက်မှာ အဆုတ်ကင်ဆာကြောင့်ဖြစ်သည်။ အဆုတ်ကင်ဆာ ဖြစ်ပွားမှု၏ (၈၅%)မှာ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဆေးလိပ်သောက်သောသူသည် မသောက်သောသူထက် (၁၅) ဆ မှ (၂၅) ဆ ပို၍ အဆုတ်ကင်ဆာဖြစ်ရန် အလားအလာရှိပါသည်။
အဆုတ်ကင်ဆာဖြစ်စေသောအကြောင်းများ
• ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းသည် အဆုတ်ကင်ဆာဖြစ်စေသော အရေးကြီးဆုံး အကြောင်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ကာလကြာရှည်စွာ ဆေးလိပ် သောက်ခြင်း၊ သောက်သုံးသည့် ဆေးလိပ်အရေအတွက်များခြင်း၊ သောက်သုံးသည့်ဆေးလိပ်တွင် ကတ္တရာနှင့် နီကိုတင်းများခြင်းသည် အဆုတ်ကင်ဆာဖြစ်စေသည်။ စီးကရက်သောက်ခြင်းကြောင့် အဆုတ်ကင်ဆာ ပိုမိုဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။
• အန္တရာယ်ရှိသော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အလုပ်လုပ်မှု၊ ဓါတ်ပစ္စည်း၊ ဓါတ်သတ္တုများနှင့် ထိတွေ့ခြင်းတို့ကြောင့် ကင်ဆာဖြစ်ရန် အလားအလာ ပိုမိုများပြားစေပါသည်။ ဥပမာ- ကျောက်မီးသွေးဓာတ်ငွေ့၊ ကရိုမိတ်၊ နီကယ်၊ အာဆင်းနစ်၊ ဗီနိုင်ကလိုရိုက်၊ မတ်စတတ်ဓါတ်ငွေ့၊ ဓါတ်ရောင်ခြည်ထွက်ပစ္စည်းများ တူးဖော်ခြင်း၊ မီးခံပြားမှုန့်နှင့် ထိတွေ့သူများသည် ဆေးလိပ်သောက်သော အလေ့အကျင့်ရှိပါက အဆုတ်ကင်ဆာဖြစ်ရန် အဆပေါင်း(၆၀) ပိုမိုဖြစ်စေပါသည်။
• မိမိကိုယ်တိုင် ဆေးလိပ်မသောက်သော်လည်း မိမိခင်ပွန်းသောက်သော ဆေးလိပ်ငွေ့ကို ရှူရှိုက်ရသော အမျိုးသမီး (၁၀)ယောက်အနက်
(၅) ယောက်ခန့်တွင် အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါဖြစ်ရန် အလားအလာရှိသည်။
• ယခင်က အဆုတ်တွင် တီဘီရောဂါဖြစ်ဖူးသူများသည် အမာရွတ်များ ကျန်ခဲ့ပါသည်။ ၎င်းတီဘီအမာရွတ်များမှ ကာလကြာသောအခါ အဆုတ်ကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
• အဆက်မပြတ်ချောင်းဆိုးခြင်း
• အသက်ရှူမဝခြင်း
• သလိပ်ထဲတွင် သွေးစများပါခြင်း
• ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း
• မကြာခဏ အဆုတ်အအေးမိခြင်း၊ ဖျားခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း
• အဆုတ်ကင်ဆာသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများသို့ ရောက်ရှိပါက ၎င်းရောက်ရှိသည့် နေရာအလိုက် ရောဂါလက္ခဏာများ ပြပါသည်။ (ဥပမာ- အကျိတ်များသို့ရောက်လျှင် အကျိတ်များကြီးခြင်း၊ အသည်းသို့ရောက်လျှင် အသည်းကြီးခြင်း)
အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါဖြစ်ရန် (၁၀)နှစ်မှ အနှစ်(၂၀)ကြာတတ်၍ လူလတ်ပိုင်းနှင့် လူကြီးပိုင်းတွင် အများအားဖြင့်တွေ့ရပါသည်။ အဆုတ်ကင်ဆာ ဖြစ်သောအခါ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းရှိ ကလာပ်စည်းများ အထိန်းအကွပ်မဲ့ပွားများသဖြင့် အကျိတ်အဖုဖြစ်လာသည်။ ကင်ဆာကလာပ်စည်းများ တခြားခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်းများသို့ လျင်မြန်စွာ ပြန့်သွားတတ်ပါသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အဆုတ်တွင် သွေးကြောနှင့် ပြန်ရည်ကြောများ များပြားသောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ ပြန်ရည်ကြောမှ ပြန့်လျှင် အကျိတ်များကြီးလာ၍ သွေးကြောမှ ပြန့်လျှင် အသည်း၊ အရိုး၊ ဦးနှောက်နှင့် အခြားအဆုတ်ဘက်သို့ ပြန့်သွားနိုင်ပါသည်။
အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါမဖြစ်ရန် အကောင်းဆုံး ကာကွယ်နည်းမှာ ဆေးလိပ်လုံးဝ မသောက်ရန်ပင်ဖြစ်သည်။
ခံတွင်းကင်ဆာရောဂါ
ခံတွင်းကင်ဆာရောဂါ
ခံတွင်းတွင်ဖြစ်တတ်သောကင်ဆာများ
• လျှာကင်ဆာ
• လျှာအောက်ကင်ဆာ
• နှုတ်ခမ်းကင်ဆာ
• ပါးစောင်ကင်ဆာ
• သွားဖုုံးကင်ဆာ
• အာသီးကင်ဆာ
• အာခေါင်ကင်ဆာ
ခံတွင်းကင်ဆာဖြစ်စေနိုင်သော အကြောင်းအရာများ
• ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း
• ကွမ်းစားခြင်း
• ကွမ်းနှင့်ဆေးရွက်ကြီးငုံခြင်း
• အရက်သောက်ခြင်း
• ချွန်ထက်သောသွားများဖြင့် အစဉ်အမြဲ ထိခိုက်နေခြင်း
• ခံတွင်းသန့်ရှင်းမှု မရှိခြင်း
• ဗီတာမင်အေနှင့် စီ ချို့တဲ့ခြင်း
ခံတွင်းကင်ဆာရောဂါ လက္ခဏာများ
• ပါးစပ်တွင် ကျက်ရန်ခက်ခဲသောအနာဖြစ်ခြင်း
• လျှာ၊ သွားဖုံး၊ ပါးစောင်၊ လည်ချောင်း ကြာရှည်စွာနာနေခြင်း။
• လျှာ၊ ပါး ရောင်ခြင်း
• နားကိုက်ခြင်း
• လည်ပင်းတွင် အကျိတ်စမ်းမိခြင်း
• ပါးစပ်မဟနိုင်ခြင်း
• အစာမျိုရန်ခက်ခဲခြင်း
ကာကွယ်နိုင်မည့် နည်းလမ်းများ
• ဆေးလိပ်မသောက်ရန်
• ကွမ်းမစားရန်
• ဆေးမငုံရန်
• အရက်မသောက်ရန်
• သွားနှင့်ခံတွင်း သန့်ရှင်းရေး ဂရုစိုက်ရန်
ခံတွင်းတွင်ဖြစ်တတ်သောကင်ဆာများ
• လျှာကင်ဆာ
• လျှာအောက်ကင်ဆာ
• နှုတ်ခမ်းကင်ဆာ
• ပါးစောင်ကင်ဆာ
• သွားဖုုံးကင်ဆာ
• အာသီးကင်ဆာ
• အာခေါင်ကင်ဆာ
ခံတွင်းကင်ဆာဖြစ်စေနိုင်သော အကြောင်းအရာများ
• ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း
• ကွမ်းစားခြင်း
• ကွမ်းနှင့်ဆေးရွက်ကြီးငုံခြင်း
• အရက်သောက်ခြင်း
• ချွန်ထက်သောသွားများဖြင့် အစဉ်အမြဲ ထိခိုက်နေခြင်း
• ခံတွင်းသန့်ရှင်းမှု မရှိခြင်း
• ဗီတာမင်အေနှင့် စီ ချို့တဲ့ခြင်း
ခံတွင်းကင်ဆာရောဂါ လက္ခဏာများ
• ပါးစပ်တွင် ကျက်ရန်ခက်ခဲသောအနာဖြစ်ခြင်း
• လျှာ၊ သွားဖုံး၊ ပါးစောင်၊ လည်ချောင်း ကြာရှည်စွာနာနေခြင်း။
• လျှာ၊ ပါး ရောင်ခြင်း
• နားကိုက်ခြင်း
• လည်ပင်းတွင် အကျိတ်စမ်းမိခြင်း
• ပါးစပ်မဟနိုင်ခြင်း
• အစာမျိုရန်ခက်ခဲခြင်း
ကာကွယ်နိုင်မည့် နည်းလမ်းများ
• ဆေးလိပ်မသောက်ရန်
• ကွမ်းမစားရန်
• ဆေးမငုံရန်
• အရက်မသောက်ရန်
• သွားနှင့်ခံတွင်း သန့်ရှင်းရေး ဂရုစိုက်ရန်
သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာရောဂါ
သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာရောဂါ
သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာ ရောဂါသည် ကာကွယ်နိုင်သောရောဂါဖြစ်သည်။ သားအိမ်ခေါင်းဝ အရည်ကြည်ကို စစ်ဆေး၍ စောစီးစွာသိလျှင် လုံးဝပျောက်ကင်းအောင် ကုသနိုင်သောရောဂါ ဖြစ်သည်။ အသက်(၃၅)နှစ်အထက် အိမ်ထောင်ရှိသူ အမျိုးသမီးတိုင်း ယင်းစစ်ဆေးမှုကို ပြုလုပ် သင့်ပါသည်။
သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာဖြစ်စေနိုင်သည့် အကြောင်းအရာများ
• အသက်ငယ်ရွယ်စဉ် လိင်ဆက်ဆံမှုပြုဖူးသူ အမျိုးသမီးများ
• လိင်ဆက်ဆံဖက်များသူများ
• လိင်နှင့်ပတ်သက်သော ရောဂါများရှိသည့် ယောက်ျားနှင့် လိင်ဆက်ဆံသူ
• သန္ဓေတားဆေးများ ကြာရှည်စွာသောက်သုံးသူများ
• သားသမီးများများ မွေးဖူးသူများ
• ဆေးလိပ်သောက်သော အမျိုးသမီးများ
• မိန်းမကိုယ်နှင့် သားအိမ်ခေါင်းတွင် ကြွက်နို့များပေါက်ခြင်း၊ ရေယုန်ပေါက်ခြင်း
ရောဂါလက္ခဏာများ
• အဖြူဆင်းခြင်း
• ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ သွေးဆင်းခြင်း
• ဆီးစပ်နှင့် ခါးနာကျင်ကိုက်ခဲခြင်း
• လိင်ဆက်ဆံမှုပြုပြီးပါက သွေးဆင်းခြင်း၊ နာကျင်ခြင်း
• ဆီးသွားခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အခက်အခဲဖြစ်ခြင်း (ဆီးထဲသွေးပါခြင်း၊ ဆီးသွားရခက်ခဲခြင်း)
ကာကွယ်နိုင်မည့် နည်းလမ်းများ
• အသက်ငယ်ရွယ်စဉ် လိင်ဆက်ဆံမှုမပြုရန်
• တစ်ကိုယ်ရည်သန့်ရှင်းရေး အထူးသဖြင့် မိန်းမကိုယ်နှင့် သားအိမ်ခေါင်း သန့်ရှင်းရေး ဂရုပြုရန်
• လိင်ဆက်ဆံဖက်မများရန်
• ဆေးလိပ်မသောက်ရန်
• စားသုံးသော အစားအစာတွင် ဗီတာမင်အေ၊ ဗီတာမင်စီ နှင့် အခြားဗီတာမင် ချို့တဲ့မှုမရှိအောင် စားသုံးရန်
• ရောဂါရှိ၊ မရှိ ကြိုတင်စမ်းသပ်ခြင်း
သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာဖြစ်ရန် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ပါသည်။
အသက်(၂၀)နှစ်နှင့် အသက်(၆၀)နှစ်အကြား လိင်ဆက်ဆံမှုရှိသူတိုင်း တစ်နှစ် တစ်ကြိမ် (၃)နှစ်ဆက်တိုက် စစ်ဆေး၍ ရောဂါမရှိပါက နောက်ပိုင်း (၃)နှစ် တစ်ကြိမ် စမ်းသပ်ရန်လိုပါသည်။
သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာ ရောဂါသည် ကာကွယ်နိုင်သောရောဂါဖြစ်သည်။ သားအိမ်ခေါင်းဝ အရည်ကြည်ကို စစ်ဆေး၍ စောစီးစွာသိလျှင် လုံးဝပျောက်ကင်းအောင် ကုသနိုင်သောရောဂါ ဖြစ်သည်။ အသက်(၃၅)နှစ်အထက် အိမ်ထောင်ရှိသူ အမျိုးသမီးတိုင်း ယင်းစစ်ဆေးမှုကို ပြုလုပ် သင့်ပါသည်။
သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာဖြစ်စေနိုင်သည့် အကြောင်းအရာများ
• အသက်ငယ်ရွယ်စဉ် လိင်ဆက်ဆံမှုပြုဖူးသူ အမျိုးသမီးများ
• လိင်ဆက်ဆံဖက်များသူများ
• လိင်နှင့်ပတ်သက်သော ရောဂါများရှိသည့် ယောက်ျားနှင့် လိင်ဆက်ဆံသူ
• သန္ဓေတားဆေးများ ကြာရှည်စွာသောက်သုံးသူများ
• သားသမီးများများ မွေးဖူးသူများ
• ဆေးလိပ်သောက်သော အမျိုးသမီးများ
• မိန်းမကိုယ်နှင့် သားအိမ်ခေါင်းတွင် ကြွက်နို့များပေါက်ခြင်း၊ ရေယုန်ပေါက်ခြင်း
ရောဂါလက္ခဏာများ
• အဖြူဆင်းခြင်း
• ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ သွေးဆင်းခြင်း
• ဆီးစပ်နှင့် ခါးနာကျင်ကိုက်ခဲခြင်း
• လိင်ဆက်ဆံမှုပြုပြီးပါက သွေးဆင်းခြင်း၊ နာကျင်ခြင်း
• ဆီးသွားခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အခက်အခဲဖြစ်ခြင်း (ဆီးထဲသွေးပါခြင်း၊ ဆီးသွားရခက်ခဲခြင်း)
ကာကွယ်နိုင်မည့် နည်းလမ်းများ
• အသက်ငယ်ရွယ်စဉ် လိင်ဆက်ဆံမှုမပြုရန်
• တစ်ကိုယ်ရည်သန့်ရှင်းရေး အထူးသဖြင့် မိန်းမကိုယ်နှင့် သားအိမ်ခေါင်း သန့်ရှင်းရေး ဂရုပြုရန်
• လိင်ဆက်ဆံဖက်မများရန်
• ဆေးလိပ်မသောက်ရန်
• စားသုံးသော အစားအစာတွင် ဗီတာမင်အေ၊ ဗီတာမင်စီ နှင့် အခြားဗီတာမင် ချို့တဲ့မှုမရှိအောင် စားသုံးရန်
• ရောဂါရှိ၊ မရှိ ကြိုတင်စမ်းသပ်ခြင်း
သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာဖြစ်ရန် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ပါသည်။
အသက်(၂၀)နှစ်နှင့် အသက်(၆၀)နှစ်အကြား လိင်ဆက်ဆံမှုရှိသူတိုင်း တစ်နှစ် တစ်ကြိမ် (၃)နှစ်ဆက်တိုက် စစ်ဆေး၍ ရောဂါမရှိပါက နောက်ပိုင်း (၃)နှစ် တစ်ကြိမ် စမ်းသပ်ရန်လိုပါသည်။
No comments:
Post a Comment
ကၽြန္ေတာ္သိသမွ်ေလးေတြ၊ေတြ ့သမွ်ေလးေတြ၊ေတြးမိသမွ်ေလးေတြကို မွတ္စုျပဳလုပ္ထားျခင္းသာျဖစ္ပါတယ္.......အကယ္၍ အမွားပါခဲ့လွ်င္ ကၽြန္ေတာ့္မွာသာ တာ၀န္ရိွပါတယ္.မိတ္ေဆြတို ့အလည္တစ္ေခါက္ေလာက္လာခဲ့ပါဦးေနာ္...